Читать книгу "Изқувар Пуаро"

Жума куни эрталаб Аликс Жеральднинг ҳаётида «Кўк соқол хонаси»да яширишга ҳаракат қилаётган бошқа аёл борлигига қатъий ишонч ҳосил қилди.

Энди секинлик билан Аликсни рашк ўти алангаси эгаллай бошлади. Кечқурун соат 21.00 да учрашув белгилаган! У негативларни қоғозга чиқаришим керак, деб баҳона ўйлаб топмадимикан?

Уч кун олдин у, эримни тўла-тўкис, мукаммал биламан, деб қасам ичиши мумкин эди. Энди эса эри ҳақда ҳеч нарса билмайдиган, бегона одамдек бўлиб қолди. Эри ўтган кеча Жоржга қандай жаҳл қилганлигини эслади: бу оғир, босиқ Жеральднинг ўзига ҳеч ҳам ўхшамас эди. Балки шу арзимас нарса унинг кўзини очгандир: у эри ҳақида мутлақо ҳеч нарса билмайди-ку!

Жума куни Аликс қишлоққа бориб нимадир сотиб олиши лозим эди. Бу борада у Жеральдга боғда қолишни таклиф қилган ҳолда хабар қилди. Жеральд қизишиб бу режани рад этди, қишлоққа ўзим бораман, сен уйда қоласан, деди. Бу Аликсни бироз ажаблантирди. Аликс эрига ён берди, бироқ Жеральднинг қатъияти уни баттар таажжублантирди ва хавотирга солди. Нега Жеральд Аликснинг қишлоққа боришига бунчалик қарши чиқдийкин?

Бирдан унинг хаёлига балки Жеральд Дик Виндифордни учратган-у, бу ҳақда менга бирор сўз айтмаган бўлиши мумкин деган фикр келди. Мудраб ётган рашки авж олди. Жеральд билан ҳам худди шундай бўлиши мумкинмиди? У Аликс Дик Виндифорд билан яна учрашиб қолиши мумкинлигидан безовта бўлмадимикин? Бу фикр шунчалик маъқул келдики, Аликс хотиржам тортди.

Вақт ўтиб борарди, Аликс яна безовталанди. У ўзидаги истакни Жеральд кетиши билан енгишга ҳаракат қилди. Ниҳоят, у ўз виждонини тинчитиб, эрининг хонасини яхшилаб йиғиштириш мақсадида юқорига кўтарилди. Гўёки хонани тозалаган киши бўлиб латта олди.

«Қанийди ишончим комил бўлса, қанийди ишончим комил бўлса эди», – дея ичида такрорларди.

У, агар Жеральдда обрўни тўкадиган бирор ишкали бўлган тақдирда ҳам, бу нарсаларни аллақачон йўқ қилиб бўлган, деб бекорга ўзини ишонтирди. Ичидаги бошқа овоз эса, эркаклар ўта ҳассослик, ортиқча сертакаллуфликлари туфайли жиноят белгиларини фош қилиб қўйишади, дерди. Ниҳоят, Аликс чидаб туролмади. Уятдан чаккалари қизиб, ҳаяжондан ҳаво етишмай, бир даста хат ва ҳужжатларни кўриб чиқди, эрининг барча кийим чўнтакларини кавлаб кўрди.

У фақат икки жойга кўз ташлолмади – кийим жавонининг пастки тортмаси ва ёзув столининг ўнг томонидаги кичик тортма. Энди эса Аликсда уятдан асар ҳам қолмаганди. Энди унда ушбу тортмалардан Жеральднинг ўтмишидаги аёлга тегишли бирор нарсаларни топишига ишонч пайдо бўлганди. Бу фикр Аликснинг онгини қамраб олди. Аликс Жеральд калитларини пастда – ошхонада қолдирганини эслади. У бир шода калитларни келтириб, тўғри келиш-келмаслигини бирма-бир текшира бошлади. Учинчи калит ёзув столининг тортмасига тушди. Аликс шошилмай уни очди. У ерда бир даста пуллар солинган ҳамён чиқди, тортманинг орқа томонида эса ипда бойланган бир даста хат бор эди. Аликс нафаси бўғилиб ипни ечди. Унинг юзи уятдан қизарди, хатларни тортмага ташлади, шартта ёпиб қулфлади. Бу турмушга чиққунча Жеральдга ўзи ёзган хатлар эди.

Энди умуман шубҳа қолмаслиги учун кийим жавонига уннади. Қидирган нарсасини топа олмаслигига кўзи етди.

Афсуски, Жеральднинг калитларидан бирортаси бу тортмага тўғри келмади. Аликс мағлубиятга кўнмади ва бошқа хонага бориб, калитлар шодасини кўтариб келди. Ниҳоят, бўш жавон калити тўғри келди. У калитни бураб тортмани қўзғатди. Аммо унда чанг босиб, вақт ўтган сари сарғая бошлаган газета қирқимларидан бўлак ҳеч вақо йўқ эди.

Аликс енгил нафас олди. Чанг босган газета қирқимларини сақлаш нима учун керак бўлиб қолганини билмоқчи бўлди. Деярли барча газета қирқимлари бир неча йил илгари Америкада нашр этилган газеталардан эди. Уларда фирибгар ва кўп хотинли Чарльз Леметр ҳақидаги шовшувли воқеа хусусида ёзилганди. Леметр бир аёлни ўлдирганлиги борасида гумон қилинганди. У ижарага олган уй пол тагидан аёл киши жасадининг суяклари топилгани, у «уйланган» жуда кўп аёллар ҳақида қайтиб ҳеч ким ҳеч нарса эшитмаган экан.

У қўйилган айбларни жуда устамонлик билан рад этибди. Бунда унга АҚШнинг энг зўр адвокати ёрдам берибди.

Бундай ҳолатларда Шотландиянинг нуфузли суд ҳайъати аъзоларининг қарори қуйидагича эди: «Жиноят исботланмади». Худди шу сабаб, у асосий айбловда айбсиз деб эълон қилинганди. Аммо-лекин у бошқа жиноятлари учун қамоқ жазосига ҳукм қилинганди.

Аликс ушбу воқеа барчани қандай ҳаяжонга солганини эслади. Леметр уч йилдан кейин қамоқдан қочиб кетганди. Уни тутишолмади. Бу одамнинг шахси ва аёллар устидан ҳукмронлиги Англиядаги газета саҳифаларида узоқ вақт муҳокама қилинди. Саҳифаларда унинг суддаги ҳаяжонли ҳолатлари, жонли эътирозлари тасвирланарди: гарчи баъзилар бу шунчаки ўйин деб ҳисоблашсада, унинг юрак хасталиги туфайли кучсизланиб қолиши ҳақида ёзишганди.

Газета қирқимларидан бирида унинг сурати чоп этилганди. Аликс қизиқиш билан узун соқолли, ўқимишли, зиёлига ўхшаш жентльменга тикилди. У кимнидир эслатарди. Кутилмаганда, ҳайратда қолди – бу Жеральд эди. Расмдаги эркакнинг кўзи ва қошлари худди Жеральдникига жуда-жуда ўхшарди. У сурат тагидаги сўзларни ўқий бошлади. У ерда келтирилган саналарнинг баъзиларини ёзув дафтарчасида кўргандек туюлди. Бу саналар қурбонлар гумдон қилинган кунлар эди.

Гувоҳ сифатида сўзга чиққан бир аёл маҳбусни чап қўлининг кафтидан сал қуйироқдаги кичкина холидан таниганди.

Аликс қоғозни қўлидан тушириб юборди ва чайқалиб кетди. Эрининг чап қўлида, айнан кафтининг пастроғида кичик чандиқ бор эди…

Уй унинг кўзи олдида сузаётгандай бўлиб туюлди. Кейинроқ у нега Жеральд Мартин – бу Чарлз Леметр эканлигини англаб етмаганига ҳайрон қолди. Аликс аччиқ ҳақиқатга дарров ишона қолди.

Сирли ҳодисанинг таркибий қисми сифатида алоҳида ҳодисалар унинг хаёлида юзага чиқа бошлади: уйга тўланган пуллар – Аликснинг пуллари, фақат унинг маблағлари; эрига ишониб топширган облигациялари1616
  Облигация – қимматли банк қоғози.


[Закрыть]. Ғайриихтиёрий равишда Аликс ҳар доим Жеральд Мартиндан қўрқарди ва ундан халос бўлишни истарди. Ўзи истамаган ҳолда ёрдамни Дик Виндифорддан кутарди. Бу Аликснинг ҳақиқатни қанчалик даражада енгиллик билан, шубҳа ва иккиланишларсиз қабул қилганлигини изоҳларди. У Леметрнинг навбатдаги қурбони бўлиши керак эди. Эҳтимол, яқин орада…

Аликс ён дафтардаги ёзувни эслаб, бақириб юборди: «чоршанба, кечқурун соат 21:00». Деворидан осонгина тошни суғуриб олиш мумкин бўлган ертўла! Ҳаммаси чоршанба куни кечқурунга мўлжалланган. Аммо ўзининг қатъий режаларини ўзгартирмаган ҳолда буни ёзув дафтарига ёзиш – ахир бу телбалик-ку! Йўқ, бу мантиқан тўғри. Жеральд ниманидир режалаштирса, ёзиб борарди. Қотиллик унинг учун гўёки бошқа оддий бизнесдек гап бўлган.

Аммо Аликсни нима қутқариб қолди? Уни нима қутқариб қолиши мумкин эди? Сўнгги дақиқаларда раҳми келиб қолдимикан? Йўқ… Бирдан Аликснинг хаёлига кекса Жорж келди… Эрининг ичида сақлай олмаган ғазабининг сабаби энди тушунарли бўлди. Шубҳасиз, Жеральд бунга олдиндан замин тайёрлаган, ким учраса, унга, биз эртага Лондонга кетамиз, деб айтган. Кейин Жорж кутилмаганда боққа ишлаш учун келди, Аликсга бу ҳақдаги суҳбатни айтиб ўтди. Аликс эса Лондонга бормоқчи эмаслигини айтди. Аликсни ўша кеча ўлдириш ўта қалтис иш бўларди – Жорж бекасининг сўзларини эслаб қолган бўлиши мумкин эди. Аликс аранг қутулиб қолган. Шу арзимас суҳбатини эслаб, тилга олмаганда борми… Аликс сесканиб кетди.

Бирор дақиқани ҳам зое кетказмаслик керак. Ҳозироқ, у келмасидан олдинроқ бу ердан қочиш керак.

Аликс шошилиб боғламни жойига қўйди ва тортмани қулфлади.

Кутилмаганда Аликс жойида қотди: йўлга олиб чиқувчи эшикнинг ғичирлаган товушини эшитди. Эри қайтди. Бир лаҳзада Аликс гўёки жонсиз танага айланди. Кейин оёқ учида юриб, дераза ёнига келди ва секин пардани очиб қаради.

Ҳа, бу эри экан. Жеральд нимагадир жилмайиб, қайсидир қўшиқни минғирлаб хиргойи қиларди. Эрининг қўлидагини кўриб Аликснинг қўрқувдан жон беришига бир баҳя қолди. Бу япянги белкурак эди.

Аликс ҳаммаси бугун кечқурун содир бўлишини тушуниб етди…

Бироқ ҳали имконият бор. Жеральд қўшиғини хиргойи қилиб, уйнинг бурчагидан бурилди. Аликс бир сония ҳам иккиланмай, зинапоядан пастга қараб югурди. Уйдан югуриб чиққан заҳоти ҳовлининг бошқа томонида пайдо бўлган Жеральд билан тўқнаш келди.

– Салом! Қаерга шошиляпсан? – ҳайрон бўлди Жеральд.

Аликс ҳар доимгидек хотиржам бўлишга ҳаракат қилди. Ҳозирча қочишга имконият йўқ. Аммо эҳтиёткор бўлса, шубҳа уйғотмаса, бундай имконият кейинроқ пайдо бўлиши мумкин. Балки ҳозир ҳам пайдо бўлар…

– Мен йўлак бўйлаб сайр қилмоқчийдим. – Аликс овози заиф ва ишончсиз янграганини сезди.

– Яхши, – деди Жеральд. – Сен билан бирга бораман.

– Йўқ… Жеральд, қўй, керакмас. Мен… бошим бироз оғрияпти, асабим ҳам жойида эмас, яхшиси, мен ўзим бораман.

Жеральд Аликсга диққат билан разм солди. Хотинининг кўзида шубҳа пайдо бўлганини сезди.

– Сенга нима бўлди, Аликс? Оқариб кетибсан, устига-устак, қалтираяпсан.

– Йўқ, ҳечқиси йўқ, – кулди Аликс, бор кучини йиғиб ўзини одатдагидек тутишга уринди. – Шунчаки, бошим оғриб қолди, холос. Айланиб келсам, ўтиб кетади.

– Сен бекорга мендан қутулишга уриняпсан, – деди илжайиб Жеральд.

Аликс қаршилик қилишга ботинмади. Агар Жеральд унинг огоҳлигини сезиб қолса борми… Жуда қийинчилик билан у ўзини қўлга олиб, ҳар доимгидай тутишга ҳаракат қилди. Эри эса унга нимадандир шубҳа қилиб, кўз қири билан қараб-қараб қўяётганини қиз қўрқув билан пайқаб турарди. У эрининг гумони ҳали ҳам йўқолмаганини сезиб турарди.

Уйга қайтишганда, эри уни қўярда-қўймай жойига ётқизди ва одеколон билан чаккасини артиб қўйди. Жеральд ҳар доимгидек эътиборли ва ғамхўр эр эди. Аликс ўзини худди қопқонга тушиб қолгандек ҳимоясиз сезди.

Жеральд уни бир дақиқа ҳам ёлғиз қолдирмади. Бирга ошхонага йўл олди, олдиндан тайёрлаб қўйилган кечки овқатни олиб келишга ёрдамлашди.

Кечки овқатни ейишаётганда, бир бўлаги томоғига тиқилиб қолди, Аликс эса ўзини ейишга мажбур бўлди ва ҳаттоки, хушчақчақ бўлишга уринди. Ҳозир у ўзининг ҳаёти учун кураш олиб бораётганини билиб турарди. Бу одам билан яккама-якка эди, унинг ҳукмронлиги остида ёрдам кутиш эса бефойда эди – қишлоққача бир неча чақирим масофа. Ягона имконият – унинг шубҳасини йўқотиб, бир неча дақиқага бўлса ҳам ёлғиз қолиш йўлини топиш. Шу вақт ичида пастга тушиб, қўнғироқ қилиб ёрдам сўрашга улгуради. Энди умид фақат шундан.

Бирданига умидни бошқа томондан қидириш хаёлига келиб қолди. У Жеральднинг биринчи сафар режасидан воз кечганини эслади. Мабодо, агар бугун Дик Виндифорд кўргани келмоқчилигини айтса-чи? Шундай деб айтишига озгина қолганда, яна фикридан қайтди. Бу одамга икки марта халақит беролмайсан. Жеральднинг ташқи хотиржамлиги остида қатъийлик яширинган, унда қувончли ҳаяжон сезилмоқда, бу эса Аликсда нафрат ҳиссини уйғотди. Қиз бу билан фақат жиноятни тезлатиши мумкин эди. Жеральд дарров ишини битириб, кейин бемалол Дикка қўнғироқ қилиб, улар кутилмаганда кетишаётганини айтиши турган гап. Эҳ! Қанийди кечқурун Дик келса! Агар Дик… У кўз қири билан эрига қаради, эри фикрини кўзидан билиб олишидан қўрқди. Энди унда қутулиш режаси пайдо бўлганда, жасорати ҳам қайтиб келди. Қиз шунчалик хотиржам бўлиб қолдики, бундан унинг ўзи ҳам ҳайрон бўлди.

Аликс қаҳва тайёрлаб, эр-хотин кўпинча кечки пайт тоза ҳавода гаплашиб ўтирадиган айвонга олиб чиқди.

– Дарвоқе, – деди бирдан Жеральд, – бугун расмларни бироз кечроқ чиқарамиз.

Аликс бирдан сесканиб кетди, бироқ у бепарво ҳолатда эътироз билдирди:

– Нима, сен бир ўзинг бажаролмайсанми бу ишни? Мен бугун чарчадим.

– Бу кўп вақтни олмайди, – Жеральд ўз фикридан завқланиб жилмайди. – Бундан ташқари, мен сенга ишонтириб айтаманки, бу ишдан кейин чарчаш нималигини билмайман.

Бу сўзлардан Жеральд нашъа қилди. Аликс ўз режасини ҳозир бажариши керак, акс ҳолда ҳеч қачон амалга оширолмайди.

У ўрнидан турди.

– Мен қассобга қўнғироқ қилмоқчиман, – деди Аликс. – Сен шу ерда ўтира тур.

– Қассобга? Шундай кеч бўлганда-я?

– Ҳа, албатта, тентаккинам, унинг дўкони ёпиқ-ку. У балки уйидадир. Эртага шанба, кимдир олиб кетмасидан менга лаҳм бузоқ гўштини олиб келсин дегандим. Меҳрибон чол мен учун ҳар нарса қилишга тайёр.

Қиз тезда уйга кирди-ю, эшикни ёпиб олди. Жеральднинг: «Эшикни ёпмагин», – деганини эшитди ва хотиржам бўлиб жавоб берди:

– Эшик очиқ қолса, уйга чивин киради. Чивинни ёмон кўраман. Тентаквой, сен, нима, мени қассоб билан нозланиб гаплашади, деб қўрқяпсанми?

У телефон гўшагини кўтариб «Саёҳатчилар герби» меҳмонхонаси рақамини терди. Тезда улаб беришди.

– Бу жаноб Виндифордми? Йўқ? У ҳалиям меҳмонхонадами? Мен у билан гаплашсам бўладими?

Унинг юраги бирдан ҳаприқиб кетди: эшик очилиб, йўлакдан эри кириб келди.

– Жеральд, кетгин, – хафа бўлиб деди у. – Телефонда гаплашаётганимни кимдир эшитса, жинимдан ҳам ёмон кўраман.

Жеральд кулди ва стулга ўтирди.

– Сен ростдан ҳам қассобга қўнғироқ қиласанми? – кула туриб сўради у. Аликс тушкунликка тушди: режаси барбод бўлганди. Бир дақиқадан сўнг Дик Виндифорд гўшакни кўтаради. Балки гўшакни кўтариб, таваккалига бақириб ёрдам сўрасамикан? Асабийлашган ҳолда гўшакни гоҳ маҳкам қисиб олар, гоҳ қўйворарди. Бирдан миясида янги режа пайдо бўлди. Агар дастакни босса, унда линиянинг иккинчи томони уни эшитмайди.

«Буни бажариш жуда қийин бўлади, – ўйлади Аликс. – Доимо эсда тутишим керакки, мен қассоб билан гаплашяпман, ҳеч тутилмаслигим керак. Ишонаманки, мен буни уддасидан чиқаман».

Шу фурсатда гўшакда Дик Виндифорднинг овози эшитилди. У дастакни бўшаштириб, чуқур нафас олиб сўзлай бошлади:

– «Булбуллар ошёни»дан кошонасидан Мартин хоним бўламан. Марҳамат қилиб (дастакни босиб), эртага эрталаб яхшилаб майдаланган олти бўлак бузоқнинг гўштидан олиб келинг (яна дастакни қўйвориб). Бу жуда муҳим (дастакни босиб). Раҳмат сизга, жаноб Хексуорси. Умид қиламанки, кеч бўлиб қолган бўлса-да, қўнғироқ қилиб безовта қилганимга хафа бўлмайсиз. Бу котлетлар мен учун (яна дастакни қўйвориб) ҳаёт-мамот масаласи (дастакни босиб). Жуда яхши, эртага эрталаб (дастакни қўйворди), қанча тез бўлса, шунча дуруст.

Гўшакни жойига қўйиб, оғир нафас олганча, қайрилиб эрига қаради.

– Демак, қассоб билан шунақа гаплашар экансан-да-а? – деди тикилганча Жеральд.

– Бошқа аёллар қандай гаплашса, шундай, – деди ҳаяжонини зўрға босиб, эътиборсиз жавоб берди у.

Жеральд ҳеч нарсадан шубҳаланмади. Дик эса ҳеч нима тушунмаган бўлса-да, барибир келади.

У меҳмонхонага бориб чироқни ёқди. Жеральд унинг ортидан келди.

– Кайфиятинг аъло кўринади, – сўради Жеральд қизиқиб тикилган ҳолда.

– Ҳа. – Бош оғриғим қолди.

У ўзининг ҳар доимги жойига ўтирди, рўпарасидаги оромкурсига ўтирган эрига қараб жилмайди. Қутулди. Ҳозир саккиздан йигирма беш дақиқа ўтяпти. Соат тўққизгача Дик келишга улгуради.

– Менга тайёрлаб берган қаҳванг ёқмади. Жуда аччиқ экан, – шикоят қилди Жеральд.

– Мен янги навини синаб кўрдим. У сенга ёқмаган бўлса, бошқа сотиб олмайман, азизим.

Аликс тикиш-бичишга шўнғиб кетди. Жеральд китоб ўқишга тутинди. Бир неча саҳифа ўқиб бўлгандан сўнг, соатига қаради ва китобни отиб юборди.

– Саккиз ярим. Ертўлага тушиб, ишни бошлаш вақти бўлди.

Аликснинг қўлидагилари тушиб кетди.

– О, ҳали эмас. Тўққизгача кутайлик-чи.

– Йўқ, қизалоғим. Саккиз ярим – мен шу вақтга режалаштирганман. Сен ҳам эртароқ ётардинг шунда.

– Мени тўққизгача кутгим келяпти.

– Биласан-ку, мен ҳар доим тартиб-интизомга амал қиламан. Кетдик, Аликс. Мен бир дақиқа ҳам кутмоқчимасман.

Аликсни кутилмаганда даҳшат эгаллаб олди. Жеральд гўёки ниқобини ечиб ташлаганди. Унинг қўллари қалтирар, кўзлари аланг-жаланг бўлиб ялтирар, узлуксиз қуриган лабларини яларди. Жеральд энди ҳаяжонини яширишга уринмай қўйди. «Ҳақиқатдан ҳам, – ўйлади Аликс, – у ростдан ҳам кутолмайди, худди савдойига ўхшайди». Жеральд «Ўлжасининг» олдига келди ва елкасидан ушлаб, шартта оёққа турғазди.

– Бўла қолсанг-чи, дўндиқчам, акс ҳолда, сени кўтариб олиб бораман.

Жеральд бу сўзларни хушчақчақ оҳангда айтди, бироқ унинг овозидаги шафқатсизлик Аликсни даҳшатга солди. Сўнгги кучини жамлаб, Аликс унинг қўлидан сирғалиб чиқди, ғужанак бўлган ҳолда деворга суянди. Аликс ноилож аҳволда эди. Қочиб кетолмасди, ҳеч нарса қилолмасди, Жеральд эса яқинлашиб келаверди.

– Юрсанг-чи, Аликс…

– Йўқ-йўқ!

Аликс қичқирди ва ўзини ҳимоя қилиш учун қўлларини олдинга чўзди.

– Жеральд… тўхта… Мен сенга бир нарсани айтмоқчиман… иқрор бўлмоқчиман…

Жеральд ростданам тўхтади.

– Иқрор бўлмоқчисан?

– Ҳа, иқрор бўлмоқчиман.

Аликс буни ҳозиргина ўйлаб топди ва умид билан уни қизиқтира бошлади.

– Собиқ ўйнашингдир балки? – заҳархандалик билан кулди Жеральд.

– Йўқ. Бошқа нарса. Сен буни… ҳа, сен буни жиноят деган бўлардинг.

Аликс аниқ мўлжалга теккизганини, қотил қизиқиб қолганини пайқади ва тинчланди.

– Сен, яхшиси, ўтириб ол, – хотиржам сўзлади Аликс ва туриб ўзининг стулига ўтирди.

Аликс эгилиб ердан чеварчилик ишини олди. Ташқи хотиржамликни сақлаган ҳолда саросима ичида кейин нима дейишини ўйларди. Чунки унинг ҳикояси то ёрдам келгунга қадар Жеральдни чалғитиб, шу ерда ушлаб туриши керак.

– Сенга айтгандим-у, – аста сўзлай бошлади Аликс, – ўн беш йил машинкачи бўлиб ишлаганман. Бу унчалик тўғри эмас. Мен икки марта ишимни ташлаганман. Буни биринчи марта йигирма икки ёшдалигимда қилганман. Мен унча катта мулкка эга бўлмаган, ёши каттароқ одамни учратгандим. У мени севиб қолди ва турмушга чиқишни таклиф этди. Мен унинг таклифини қабул қилдим. Биз турмуш қурдик, – Аликс жим қолиб, сўнг яна гапида давом этди: – Уни ўз ҳаётини менинг номимга суғурта қилишга кўндирдим.

Шунда Аликс Жеральднинг юзида катта қизиқиш пайдо бўлганини кўрди. Улкан ишонч билан ҳикоясини давом эттирди.

– Уруш даврида мен бир фурсат госпитал ичидаги дорихонада ишлагандим. Ўша пайтларда камёб дорилар ва заҳарлар билан иш кўришга рухсат олгандим.

Аликс худди ўйга ботгандек гапидан тўхтади. Энди Жеральд ҳикоянинг давомини сабр билан кутишига шубҳа йўқ. Қотил қотилликларга қизиқади. Аликс шу нарсадан қойилмақом тарзда фойдаланиб қолди. Кўз қири билан соатга қаради: йигирма бешта кам тўққиз.

– Худди оқ кукунга ўхшаш заҳар бор. Озгинасиям ўлдиради. Балки сен заҳарлар тўғрисида нимадир биларсан?

Аликс хавотир билан унинг жавобини кутди. Агар у заҳарларни тушунса, эҳтиёт бўлиш лозим.

– Йўқ, – деб жавоб берди Жеральд. – Мен бу тўғрида жуда кам нарса биламан.

Аликс енгил нафас олди.

– Гиосциамин ҳақида эшитгандирсан? Бу заҳар ўзидан ҳеч қандай из қолдирмайди. Ҳар қандай шифокор юрак ёрилган деб тан олади. Мен жиндак заҳар ўғирлаб, уни ўзимда сақлаб турдим.

– Давом эт, – деди Жеральд.

– Йўқ. Қўрқаман. Сенга бу ҳақда айтолмайман. Бошқа сафар.

– Йўқ, ҳозир, – сабрсизлик билан эътироз билдирди Жеральд.

– Турмуш қурганимизга бир ой бўлганди. Мен ўзимнинг кекса эримга жудаям яхши муносабатда бўлардим, унга ғамхўр ва меҳрибон эдим. У мени барча қўшниларимизга мақтарди. Эримга садоқатли эканлигимни ҳамма биларди. Кечқурунлари унга ўзим қаҳва дамлаб берардим. Бир куни кечқурун ёлғиз қолган пайтимизда унинг финжонига заҳар кукунини солиб қўйдим.

Аликс секингина игнага ип ўтказаётган бўлиб жимиб қолди. Шу дамда у гарчи саҳнада роль ўйнамаган бўлса-да, дунёнинг энг кучли актрисалари билан беллаша оларди. Аликс ҳозир совуққон қотил ролини ўйнаётганди.

– Ҳаммаси тинчгина ўтди. Мен ўтириб, уни кузатдим. У бўғилишни бошлади, мен унга, ҳаво етишмаяпти, дедим. Деразани очдим. Кейин эса стулдан туролмаяпман, деди. Бир неча дақиқадан сўнг у жон берди.

Аликс жилмайди. Соат ўн бешта кам тўққиз. Энди Дик улгурса керак.

– Суғурта полиси учун қанча олдинг?

– Икки минг фунтга1717
  Фунт – Англия пул бирлиги.


[Закрыть] яқин. Мен биржада ўйнаб, барчасини бой бердим. Яна ўз ишимга қайтдим. У ерда узоқ вақт ушланиб қолиш ниятим йўқ эди. Бошқа инсонни учратдим. Яна қизлик фамилиямга қайтдим, у эса мени аввал турмушга чиққанимни билмасди. У ёш, кўриниши анча яхши ва бадавлат эди. Тўйимиз бўлди. У мен ўйлаганимдек, ҳаётини менинг номимга суғурта қилмади. Бироқ васиятномани менинг фойдамга тайёрлаттирди. У биринчи эримга ўхшаб, қаҳва тайёрлаб беришимни яхши кўрарди. – Аликс ўйчан кулиб қўйди. – Мен қаҳвани яхши тайёрлайман, буни ўзинг яхши биласан. Биз яшаган қишлоқда бир қанча дўстларим бор эди. Кечки овқатдан сўнг эримнинг тўсатдан юраги ёрилиб вафот этганидан қайғу чекишди. Илгариги ишимга нега қайтдим, билмайман. Иккинчи эрим менга тўрт минг фунтга яқин маблағ қолдирди. Бу сафар биржада ўйнамадим; пулларимни фойдали ишга тикдим. Кейин кўрганингдек…

Гапни тўхтатишга тўғри келди. Жеральд юзи қизарган ҳолда нафас ололмай, қалтираган бармоғини қизга бигиз қилиб:

– Қаҳва! Вой Худо! Қаҳва! – деб ғўлдиради.

Аликс ҳайратланиб унга тикилди.

– Нима учун аччиқлигини энди тушундим! Сен иблиссан! Яна ўз найрангларингни бошлабсан-да! – Жеральд Аликсга ташланишга жазм қилган ҳолда оромкурсининг тутқичидан ушлади. – Сен мени заҳарладинг!

Аликс каминга қараб югурди. Даҳшатдан барчасини инкор қилмоқчи бўлди-ю, аммо бундай қилмади. Ҳозир Жеральд уни тутиб олади! Аликс бор кучини нигоҳига жамлаб, Жеральднинг башарасига зўр бериб тикилди.

– Ҳа, – деди Аликс. – Мен сени заҳарладим. Заҳар таъсир қилишни бошлади. Сен ҳозир ўрнингдан туролмайсан… қимирлай олмайсан…

Уни бир неча дақиқага оромкурсида ушлаб туриб, ташқарига чиқиб олишнинг имкони бўлганда эди!.. Нима бу? Йўлакда қадам товушлари эшитилди. Ташқари эшик очилди.

– Сен ўрнингдан қимирлай олмайсан, – такрорлади Аликс.

Кейин Жеральднинг олдидан чопиб ўтиб, хонадан чиқди, ҳушидан кетиб, Дик Виндифорднинг қўлига йиқилди.

– Ё Худойим, Аликс! – хитоб қилди Дик ва полиция кийимидаги баланд бўйли, бақувват эркакка юзланди: – Бу ёққа ўтиб, қаранг-чи, у ерда нима бўляпти?

Дик Аликсни кушеткага секингина ётқизиб унга эгилиб қаради.

– Ўзимнинг миттигинам, – эркалади Дик. – Менинг бечора қизалоғим! Сени нима қилиб қўйишди?

Қизнинг чаккалари титради ва заиф овозда унинг исмини айтди.

Полициячи қўлидан ушлагандагина Дик ўзига келди.

– Ичкарида ҳеч нарса йўқ, жаноб. Фақат оромкурсида бир киши ўтирибди. У жуда қўрққанга ўхшайди ва …

– Хўш?

– У… ўлган, жаноб.

Улар Аликснинг овозини эшитиб, сесканиб кетишди. Аликс туш кўраётгандек кўзлари юмуқ ҳолда алаҳсиради:

– Бироз муддатдан сўнг… у жонсиз эди… – Қиз худди кимнингдир сўзларини ёдга олиб, такрорлаётгандек эди.