Текст книги "Авлиёлар авлиёси"

ХОТИМА

Инсон борки, кўнгилга малҳам излайди.Бу малҳам унинг кўнгил кенгликлари зимистонига чироқ бўлиб кириб боради.Алишер Навоий шундай чироқки, илоҳий бу шеърият қалбингизга ором ато этади. Ҳар тун Навоийни ўқимасам, ухлаёлмайман. Бу ўлмас шоҳ асарлар, ғазалларни мутолаа қилсам, баҳри дилим очилади. Навоий номли маънолар хазинаси кўнгилга таскин, тасалли, ҳузур-ҳаловат бағишлайди. Ана шу лаҳзаларда кўнгилга бахтиёрлик инади. Бахтиёрликнинг номи Навоий.

Ўзбекистон Миллий университетида таҳсил олган давримда мумтоз адабиёт фанидан филология фанлари доктори, профессор Афтондил Эркинов сабоқ берар, айниқса Алишер Навоий асарларининг таҳлилини маромига етказиб, ҳар бир талабани бу сирли оламга мафтун эта оларди, Устоз буюк мутафаккир ҳар бир мисрада нима демоқчи, деган саволга аниқтиниқ жавоб берарди. У кишининг “Лисон ут-тайр” асарининг тасаввуфона таҳлили кечагидек эсимда. Балки менга Навоийнинг сирли оламига қизиқиш Афтондил Эркинов сабоқлари орқали ўтган бўлса не ажаб.

А. Эркиновнинг отаси Навоийшунос олим, улуғ инсон раҳматли Содирхон Эркинов билан ота-боладек муносабатда эдик. Ўзбекистон жаҳон тиллар университети ҳамда Тошкент автомобил – йўллар институтларига Содирхон Эркиновни учрашувларга таклиф қилардим ва учрашувларда устоз ёшларга Навоийдан сабоқ берарди. Қолаверса, “Марказий Осиё маданияти” халқаро газетаси учун Содирхон акага қўнғироқ қилиб, Навоий ҳақида бирор мақолага буюртма берардим. Устоз Навоийнинг “Илмни ўрганиб нетгумдир охир, Олиб туфроққаму кетгумдир охир” ҳикматига амал қилиб, ўрганганлари, билганларини, хулосаларини учрушувларда айтар, мақолалару шеърларда ифодаларди. У киши билан учрашувлардан сўнг соатлаб суҳбатлашиб, суҳбатига тўймасди киши. Ҳозирга қадар у кишининг буюк Навоий ҳақида айтган ҳикматли фикрлари, ”Маъно (маънавий кишилар) аҳли”дан бўлишга даъватлари қулоғим остида жаранглаб туради.

Йиллар ўтиб профессор Афтондил Эркинов билан яна учрашишни, у киши раҳбарлигида илмий изланишларга қўл уришни тақдир насиб айлади. Мени Навоий олами ўзига оҳанрабодек торта бошлади. Ғаввослардек Навоий отлиқ уммондан хазина қадиришга шўнғидим. Бу уммонда олтину жавоҳирлар шу қадар кўпки, қай бирини айтай?

Қўлингиздаги рисола газета ва журналларда, илмий конференция материаллари тўпламларида чоп этилган мақолалар тўплами, изланишлар меваси. Айрим камчиликлар борлигини инкор этмайман. Бунинг сиздан узр сўрайман, азиз китобхон.

Фойдаланилган адабиётлар рўйхати

1. И. Каримов. “Юксак маънавият – енгилмас куч”. Т. “Маънавият”. 2008.

2. Ш. Мирзиёев. “Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга қурамиз”. Т. “Ўзбекистон” 2017.

3. А. Навоий. “Тўла асарлар тўплами”. 1 – 10– жилдлар. Т. Ғ. Ғулом номидаги НМИУ. 2012 йил.

4. Алишер Навоий. “Мукаммал асарлар тўплами. Йигирма жилдлик”.1 – 20– жилдлар. Т. “Фан”. 1983 – 2003 йй.

5. А. Навоий. “Насойим ул – муҳаббат. Ҳикоятлар ва ҳидоятлар”. Т. “Ўзбекистон”. 2015.

6. Алишер Навоий. “Навоийдан чу топқайлар навое”. Т:”Ҳилол-Нашр”-2014.

7. Алишер Навоий. “Муҳокамату-л-луғатайн”. Қосимжон Содиқов таҳлили, табдили ва талқини остида. Т: “Академнашр”-2017.

8. “Алишер Навоий ва 21 аср”. Республика илмий – назарий анжумани материаллари. Т. “TAMADDUN”. 2017.

9. ”Алишер Навоий ва 21 аср”. Республика илмий – назарий анжумани материаллари. Т. “TAMADDUN”. 2018. 10. “Абадият гулшани”. Мақолалар, шеърлар. (лойиҳа муаллифи Ў. Раҳматов). Т. “Шарқ”. НМАКБТ. 2013.

11. “Навоий замондошлари хотирасида”. Т. Ғ. Ғулом номидаги АСН. 1985.

12. Ғ. Хондамир. “Макорим ул – ахлоқ”. Т. Ғ. Ғулом номидаги НМИУ. 2015.

13. “Алишер Навоий”. Қомусий луғат. 1 – 2 – жилдлар. Т. ”Шарқ” НМАКБТ. 2016.

14. Абдураҳмон Жомий. “Лайли ва Мажнун”. “Саломон ва Абсол”. (О.Бўриев таржимаси). Т. Ғ. Ғулом номидаги АСН. 1989.

15. Ф. Аттор. “Илоҳийнома”. Насрий таржима, талқин, тафсир. Т. “Ёзувчи”. 1994.

16. “Мавлоно Румийдан ҳикматлар”. “Қалб кўзингни оч”. Т. “Наврўз”. 2015.

17. А. Аъзамов. “Алишер Навоий ғазалларида ҳазилмутойиба”. Т. Ғ. Ғулом номидаги НМИУ. 2015.

18. А. Қаюмов. “Алишер Навоий”. Т. “Ўзбекистон”. 2011.

19. А. Қаюмов. “Назм ва тафаккур қуёши”. Т. “Фан”. 1992.

20. А. Қаюмов. “Дилкушо такрорлар ва руҳафзо ашъорлар”. Т. “Шарқ” НМАКБТ. 2014.

21. А. Рустамий. “Адиблар одобидан адаблар”. Т. “Маънавият”. 2003.

22. А. Ҳайитметов. “Навоий лирикаси”. Т. “Ўзбекистон”. 2015.

23. А.Иброҳимов. “Бизким, ўзбеклар”. Т. “Шарқ” НМАКБТ. 2011.

24. А. Ўринов. О.Бўриев. “Ғиёсиддин наққошнинг хитой сафарномаси”. Т. “Фан”. 1991.

25. А.Чориев. “Соҳибқирон маънавияти”. Т. “Янги аср авлоди”. 2011.

26. А. Ҳайитметов. “Навоий лирикаси”. Т. “Ўзбекистон”. 2015.

27. Б.Акрам. “Фасоҳат мулкининг соҳибқирони”. Т. “Ўзбекистон”. 2016.

28. Б. Аҳмедов. “Тарихдан сабоқлар”. Т. “Ўқитувчи”. 1994.

29. Б.Қосимов. “Уйғонган миллат маърифати”. Т.“Маънавият”. 2011.

30. Бобомурод Эрали. “Мажозий муҳаббат ҳақиқатлари”. Т. “Академнашр”. 2015.

31. В. Зоҳидов. “Улуғ шоир ижодининг қалби”. Т. “Ўзбекистон”. 1970.

32. “Доно Алишер”. (Нашр тайёр.М.Жўраев). Т. Ғ. Ғулом номидаги НМИУ. 2016.

33. Заҳириддин Муҳаммад Бобур. “Бобурнома”. Т. “Шарқ”. НМАКБТ. 2002.

34. Ё. Исоқов. “Сўз санъати сўзлиги”. Т. “Ўзбекистон”. 2014.

35. И. Султон. “Навоийнинг қалб дафтари”. Т. Ғ.Ғулом номидаги БАН. 1969.

36. И. Ҳаққул. “Тасаввуф ва шеърият”. Т. Ғ. Ғулом номидаги НМБ. 1991.

37. И. Ҳаққул. “Ирфон ва идрок”. Т. “Маънавият”. 1998.

38. И. Ҳаққул. “Тақдир ва тафаккур”. Т. ”Шарқ” НМАК бош таҳририяти. 2007

39. И. Ҳаққул. “Мерос ва моҳият”. Т. “Маънавият”. 2008.

40. Мирзо Улуғбек. “Тўрт улус тарихи”. Т. “Чўлпон”. 1994.

41. Мирзо Муҳаммад Ҳайдар Аёзий. “Тарихи Рашидий”. Т. “Ўзбекистон”. 2011.

42. Муҳаммад Солиҳ. “Шайбонийнома”. Т.Ғ.Ғулом номидаги адабиёт ва санъат нашриёти. 1989.

43. Муиниддин Натанзий. “Мунтахаб ут –таворихи муиний”. Т. “Ўзбекистон”. 2011.

44. М.Маҳмуд. “Навоий ижодига янгича қараш”. Т. “Meriyus”. 2015.

45. Низомий Арузий Самарқандий. “Нодир ҳикоятлар”. Т. Ғ. Ғулом номидаги АСН. 1985.

46. Н. Комилов. “Тасаввуф. Биринчи китоб”. Т. 1996.

47. Н. Комилов. “Тафаккур карвонлари”. Т. “Маънавият”. 1999.

48. Н. Муҳаммад. “Анқони маҳрам қилдингиз”. “Навоийнома”. Т. “Маънавият”. 2004.

49. Н. Муҳаммад. “Сирли зарварақлар”. Т. “Ўзбекистон”. 2016.

50. С.Олим. “Ишқ, ошиқ ва маъшуқ”. Т. “Фан”. 1992.

51. С. Эркинов. М. Ғанихонов. “Низомий Ганжавий”. Т. “Фан”. 1992.

52. “Темур тузуклари”. Т. “Ўзбекистон”. 2014.

53. Фахриддин Али Сафий. “Латофатнома”. Т. Ғ. Ғулом номидаги АСН. 1996.

54. Ф. Олим. “Навоий наздида комил инсон”. Т. “Маънавият”. 2015.

55. У. Бекмуҳаммад. “Навоийнинг армонлари”. Т. “Янги аср авлоди”. 2011.

56. У. Уватов. “Донолардан сабоқлар”. Т. А.Қодирий номидаги халқ мероси нашриёти. 1994.

57. Ш. Шомуҳамедов. “Форс – тожик адабиёти классиклари”. Т. 1963.

58. Ш.Сирожиддинов. “Алишер Навоий (манбаларнинг қиёсий –типологик, текстологик таҳлили)”. Т. “Академнашр”. 2011.

59. Э. Очилов. “Барҳаёт сиймолар” Т. “Ўзбекистон” 2012.

60. Ҳерман Вамбери. “Бухоро ёхуд Мовароуннаҳр тарихи”. Т. Ғ. Ғулом номидаги АСН. 1990.

61. Ҳ. Ҳомидий. “Тасаввуф алломалари”. Т. “Шарқ” Нашриёт –матбаа акциядорлик компанияси Бош таҳририяти. 2009.

62. Ҳ. Ҳомидов.”Қирқ беш аллома ҳикояти”. Т. “Фан”. 1995.

63. Ҳусайн Бойқаро. “Жамолингдин кўзум равшан. Ғазаллар” (Нашр. тайёр. С.Ғаниева). Т. Ғ. Ғулом номидаги НМБ. 1991.

64. Ҳусайн Бойқаро. Рисола. Девон. (нашрга тайёрловчи А.Эркинов) Т. “Шарқ” НМКБТ. 1995.