Читать книгу "Алкимёгар. Дунё адабиёти хазинаси"

Эртаси куни биринчи марта ҳақиқий хавфу хатарнинг нишонаси намоён бўлди. Йўловчиларимиз ёнига уч жангари яқинлашиб келиб, улардан бу ерда нима қилиб юришганини сўради.

– Лочин билан ов қиляпман, – деди Алкимёгар.

– Сизларда қурол-яроқ йўқлигига ишонч ҳосил қилишимиз лозим, – деди улардан бири.

Аввал Алкимёгар, сўнгра Сантяго бамайлихотир отларидан тушишди.

Йигитчанинг қопчиғини ковлаб кўрган жангчи сўради:

– Нега шунча пулни ўзинг билан олиб юрибсан?

– Бу пуллар эҳромларгача етиб боришим учун керак.

Алкимёгарни тафтиш қилаётган араб эса унинг ёниданқандайдирсуюқликсолинганбиллуридишчаватовуқ тухумидан каттароқсарғишшишатухумтопиб олди.

– Булар нима? – деб сўради у.

– Ҳикмат Тоши ва Умрбоқийлик ал-Иксири – алкимёгарларнинг буюккашфиёти. Кимки бу ал-Иксирданичса, хасталикнималигини билмайди. Бу Тошнинг тирноқай бўлакчаси хоҳлаган маъданни олтинга айлантира олади.

Суворийлар ўзларини тўхтатолмай хохолаб юборишди, Алкимёгар ҳам уларга қўшилди. Жангарилар унинг жавобини ажойиб ҳазилга йўйишди ва бошқа тирғалиб ўтирмасдан, йўлни давом эттиришга рухсат беришди.

– Ақлдан озганмисан? – деди Сантяго, жангарилар узоқлашиб кетишгач. – Нега бундай қилдинг?

– Нега?! Бу дунёи дунда ҳукм сурадиган оддий бир қонуниятни сенга кўрсатиб қўйиш учун. Рўпарамизда қандай хазина турганлигини биз ҳечқачон тушунмаймиз. Биласанми нима учун? Чунки одамлар хазина борлигига умуман ишонмайди.

Улар йўлларида давом этишар, Сантягонинг қалби эса кундан-кунга жимиб борарди: унинг энди ўтмиш билан ҳам, келажак билан ҳам иши йўқ, йигитча билан бирга саҳрони томоша қилиш ва Олам Руҳидан баҳра олиш билан кифояланарди. Улар энди ҳақиқий дўстга айланишган, бир-бирларига ҳеч қачон хиёнат қилмасликларига ишончлари комил эди.

Фақат Сантяго эзгин сукунатдан сиқилиб кетган пайтларидагина унга ишонч ва янги қувват уфуриш учун қалби тилга кирарди. Биринчи марта қалби унинг ажойиб фазилатларидан сўз очди: қўйларини ташлаб кетишдаги жасорати ва чинниворлар дўконида фидойилик билан меҳнат қилганлигини алқади.

Сантягонинг қалби яна, унга ўзи ҳам эътибор қилмаган – бошига неча бор ёпирилиб келган хавфу хатарлар ҳақида гапириб берди. Отасининг милтиғини ўғирлаб чиққанда, қурол қаергадир ғойиб бўлганини – акс ҳолда ўзини ярадор қилиш ёхуд отиб қўйиши муқаррар эканлигини айтди. Кунларнинг бирида яйловда кўнгли айниб қайд қилганини, сўнгра чарчаб йиқилганини ва ухлаб қолганини ёдига солди. Худди ўша пайтда икки дайди уни ўлдириб, қўйларини олиб кетишучун пойлаб туришган экан. Сантягони учрата олмагач, у отарини бошқайўлдан ҳайдабди, деб ўйлаб кетиб қолишибди.

– Инсоннинг қалби доим унга ёрдам берадими? – деб сўради у.

– Ҳаммага эмас. Фақат ўз Тақдири Йўлидан бораётганларга. Яна болаларга, сархушларга ва қарияларга ҳам.

– Бу – улар ҳар қандай хавфу хатардан холи деганими?

– Йўқ, бор-йўғи – уларнинг қалби бутун қувватини сафарбар қилган ҳолда яшайди, дегани холос.

Кунлардан бир куни улар ўзаро урушаётган қабилалардан бирининг қароргоҳи ёнидан ўтиб қолишди. Чор атроф қуролланган, оқ яктакли жангчиларга тўла эди. Улар чилимтортиб маҳорабаларҳақида гаплашиб ўтиришарди. Сантяго ва Алкимёгарга эътибор ҳам қилишмади.

– Хатардан қутулдик, – деди йигитча улар қароргоҳидан ўтиб олишгач.

– Қалбингга қулоқ сол, ишон, лекин ҳеч қачон саҳрода эканлигингни унутма! Одамзод бир-бири билан учрашаётганда, жанг садолари Олам Руҳигача етиб боради. Шу қуёш остида юз бераётган ҳодисалардан ҳеч бир бандаси қочиб қутулолмайди, – Алкимёгарнинг овозида ғазаб сезилди.

«Олам – бир бутунликдир», – деб хаёлидан ўтказди Сантяго.

Шу пайт, худди мўйсафид Алкимёгарнинг ҳақлигини исботлагандай, саҳрода сайёҳларимизнинг изидан тушган икки суворий кўринди.

– У ёғига боришларинг мумкин эмас, – деди жангчилардан бири уларга етишиб олгач. – Уруш ҳаракатлари кетяпти.

– Манзилимизга яқин қолди, – деб жавоб қилди Алкимёгар унинг кўзларига қаттиқ тикилиб туриб.

Жангчилар бир лаҳза сўзсиз қолишди, сўнгра индамай йўлбўшатишди. Сантяго ҳайратда эди.

– Сен уларни нигоҳларинг билан енгдинг!

– Одамзод руҳининг қуввати нигоҳида бўлади, – жавоб қилди Алкимёгар.

«Ҳақ гап», – ичида тасдиқлади Сантяго, чунки жангчилар қароргоҳи ёнидан ўтишаётганда, сарбозлардан бири уларга узоқ тикилиб қолганлигини эслади. У шунчалик узоқда эдики, ҳатто юзини ҳам пайқаб бўлмасди, шунга қарамай Сантяго унинг нигоҳини ҳис қилиб турди.

Улар кунчиқар томонни бутунлай тўсиб турган тоққа кўтарила бошлашганда, ниҳоят Алкимёгар эҳромларгача икки кунлик йўл қолганлигини айтди.

– Модомики, энди ажралиб кетар эканмиз, менга алкимёни ўргат.

– Энди ҳеч бир фандан сабоқ олишингнинг ҳожати йўқ. Бу илм Олам Руҳига кириш ва у ердан ўз хазинангни топиш учун зарурлигини сен яхши биласан.

– Бошқа нарсани айтяпман. Мен қўрғошинни олтинга айлантиришни ўрганмоқчиман.

Алкимёгар саҳро сукунатини безовта қилмай қўя қолди, фақатдам олгани тўхтаганларидан кейингина жавоб қайтарди.

– Ушбу Оламдаги жамики унсурлар бетиним тўлғоқда, бири иккинчисига эврилиб туради. Ҳикмат аҳлининг фикрига кўра, олтин ҳам маъдандир, фақат унинг такомил даври бошқалариникига қараганда қадимийроқ. Мендан нега шундай, деб сўрама – билмайман. Дунёга шундай амруфармон бўлган – менга шуниси маълум, холос.

– Шундай алкимёгарларни билардимки, – деб давом этди у, – уларўз тажрибахоналарида қамалиб олиб, ўша олтин янглиғ такомилга эришишга уринардилар – Ҳикмат Тоши ана шундай дунёга келган. Ягона бир унсур ривожланиб такомилга етса, унинг атрофидаги жамики нимарсалар ҳам ўзгаришини улар яхши билишарди.

У Тошни тасодифан кашф этганлар ҳам бор. Улар илоҳий бир истеъдод соҳиблари эдилар, қалблари ҳам бошқаларникига қараганда сезгирроқ эди. Аммо уларни ҳисобга қўшмаса ҳам бўлади, чунки ундайлар ниҳоятда кам.

Алкимёгарларнинг учинчи бир қавми эса фақат олтин излади. Улар сир пардасини кўтара олмадилар. Қўрғошиннинг ҳам, миснинг ҳам, темирнинг ҳам ўз Йўли мавжудлигини улар унутган эдилар. Маълумки, ўзганинг такдирига аралашганлар ўз Тақдиридан мосуво бўлади.

Алкимёгар ушбу сўзлари билан дуоибад қилаётгандек эди. Сўнгра ердан бир чиғаноқни олди.

– Қачонлардир бу ерда денгиз бўлган, – деди у.

– Ҳа, мен ҳам шундай, деб ўйловдим, – деди йигитча.

Алкимёгар йигитчага, чиғаноқни қулоғингга тут, деди.

Сантяго ёшлигида ҳам шу усул билан ҳозиргидай денгиз шовқинини кўп бора тинглаган.

– Денгиз қадимгидай ҳамон шу чиғаноқ ичида, у ҳам ўз Тақдири Йўлидан бормоқда. У токи ушбу саҳрода денгиз тўлқинлари яна мавж урмагунча, чиғаноқни тарк этмайди.

Улар отларига миниб, Миср эҳромлари томон йўл олишди.

Ниҳоят, фурсат шамширини сермади. Қуёшнинг қонли боши Мағрибни алвон рангга бўяроқ юмаларкан, Сантягонинг қалби хавф муждаларини бера бошлади. Улар ушбу лаҳзада баҳайбат қум барханлари қуршовида эдилар. Сантяго Алкимёгарга кўз қирини ташлади, у гўёҳеч нарсани сезмас, хотиржамэди. Беш дақиқа ўтар-ўтмас йигитча икки суворийнинг қорасини аниқ-тиниқ кўрди. Нимадир демоқчи эди, гапи оғзида қолди – иккитасининг ўрнига ўнтаси, ўнтасининг ўрнига юзтаси пайдо бўлди ва, ниҳоят, ҳамма барханларни мўр-малахдай жангарилар қоплади.

Суворийларнингҳаммаси кўккийимда, саллаларига қора тасма ўралган, юзлари кўзларигача кўк мато билан тўсилган эди.

Руҳва ироданинг қудрати акс этиб турган бу кўзлар йўлчиларимизга ўлим ваъда қилаётганлигини узоқдан ҳам ҳис қилиш мумкин эди.

Сантяго ва Алкимёгарни қароргоҳларига олиб келиб, бир чодирга итариб киргизишди ва қабилабошига рўбарў қилишди. Сантяго бунақа чодирни умрида кўрмаган эди. Қабилабошининг атрофини лашкарбошилар қуршаган эди.

– Булар жосуслар, – деди асирларни олиб келганлардан бири.

– Йўқ. Биз йўловчилармиз, холос.

– Уч кун олдин сизларни душманларимизнинг қароргоҳида кўришган. Жангчилардан бири билан гаплашиб турган экансизлар.

– Мен саҳродаги йўлларни ва юлдузлар тилини биламан, – деб жавоб қилди Алкимёгар. – Аммо сизларнинг беҳисоб душманларингизу улар қай томон юраётганлиги менга қоронғу. Дўстимни сизнинг қароргоҳингизгача кузатиб келдим, холос.

– Бунинг ким ўзи? – сўради қабила сардори.

– Бу Алкимёгар, – деди Алкимёгар. – У табиат кучларини, уларнинг тилини билади, бу ноёб қобилиятини сизларга намойиш қилишни хоҳлайди.

Сантягони қўрқув оғушига олган, тили калимага келмасди.

– Ўзга юртлик бизнинг ерларимизда нима қилиб юрибди? – деди бошқа лашкарбоши.

– У сизларнинг қабилангизга пул олиб келди, – деб жавоб бераркан, Алкимёгар Сантягонинг ҳамёнини қабилабошига тутди, йигитча ҳеч нарса деёлмади.

Қабила сардори бир сўз демасдан олтинларни олди – уларга жуда кўп қурол сотиб олиш мумкин эди.

– «Алкимёгар» дегани нима ўзи? – деб сўради лашкарбошилардан бошқа бири.

– Бу табиат ва дунёни биладиган одам, дегани. Агар хоҳласа – биргина шамолнинг кучи билан қароргоҳингизни кунпаякун қилиши мумкин.

Араблар хохолаб кулишди. Улар урушнинг қудратига кўникишган ва шамол ўлим олиб келишига ишонишмасди. Аммо номаълум қўрқувдан юраклари орқага тортиб кетди. Улар саҳро одамлари эдилар ва шу боис сеҳргарлардан қўрқишарди.

– У бу ишнинг уддасидан чиқа оладими, йўқми, кўрмоқчиман, – деди қабила сардори.

– Бизга уч кун муҳлат беринг. Ҳамроҳим сизларга ўз қудратини намойиш қилиш учун шамолга айланади. Агар эплолмаса, тақдирга тан бериб, ҳаётимизни сизларга топширамиз.

– Аллақачон менга тегишли бўлган нарсани қайта топшириб бўлмайди, – деди кибр билан сардор.

Лекин у уч кун кутишга рози бўлди.

Сантягонинг оёқ-қўлини жон таркэтди, даҳшатдан тили айланмай қолди. Алкимёгар уни қўлидан етаклаб чодирдан олиб чиқишга мажбур бўлди.

– Қўрқаётганингни уларга намойиш қилма. Булар жасур одамлар, қўрқоқлардан нафратланишади.

Аммо Сантягога сўзлаш қобилияти тезликда қайтавермади. Улар қароргоҳда бемалол айланиб юришди – араблар йўловчиларимизнинг отларини олиб қўйишганди, холос. Дунё ўзинингкўп тилларда гаплаша олишини яна бир бор намойиш қилди: илгари чек-чегарасиз ва эркин бўлган саҳро энди ҳақиқий зиндонга айланган эди.

– Сен менинг ҳамма пулларимни уларга бердинг, – деди Сантяго. – Умр бўйи йиққанларимнинг ҳаммасини!

– Ўлишимиз аниққа ўхшайди, пулни нима қиласан? Ундан кўра олтинларинг умрингни уч кунга узайтирганини айтмайсанми. Одамдаги молу дунё ажални бир дақиқага ҳам тўхтатиб туролмайди.

Сантяго ҳаддан ташқари қўрқувга тушган, шу боис бу пурҳикмат маърузани эшитиб ҳам ўтирмади. Ахир у Алкимёгар эмасди – шамолга эврила олмасди.

Алкимёгар эса бир жангчидан чой сўради ва иккиуч томчисини Сантягонинг билагига томизаркан, аллақандай дуоларни ўқиди. Сантяго вужудини қўрқув ва хавотир тарк этганини ҳис қилди.

– Ғам чекаверма, – деди Алкимёгар ўзига хос бўлмаган бир меҳрибонлик билан. – Ҳали ўз қалбинг билан гаплашиб олганинг йўқ, хавотиринг боиси шу.

– Ахир, мен шамолга айлана олишни билмайманку!

– Кимки ўз Тақдири Йўлидан кетаётган экан, ҳамма нарсани билади ва ҳамма нарсага қодир. Орзуларнинг рўёбга чиқишига йўл қўймайдиган битта нарса бор – омадсизликдан кўрқиш.

– Э, мен омадсизликдан қўрқаётганим йўқ. Шамолга қандай айланиш керак, билмайман, тамом-вассалом.

– Ўрганишга тўғри келади. Тирик қолиш-қолмаслигинг шунга боғлиқ.

– Қўлимдан келмаса-чи?

– Унда жонни эгасига топширишга тўғри келади. Лекин Йўл борлигидан ғофил, буни ҳатто хаёлига ҳам келтирмайдиган минглаб одамларга ўхшаб ўлиб кетгандан кўра Ўз Тақдиринг Йўлида жон таслим қилиш афзалроқ. Хулласи калом – хотиржам бўл. Одатда ўлим қудрат бахш этади, ҳисларни бениҳоя ўткирлаштиради.

Биринчи кун поёнига етди. Саҳрода катта жанг бўлди, ярадорларни қароргоҳга олиб келишди. «Ўлим ҳеч нарсани ўзгартиролмайди», – деб хаёлидан кечирди Сантяго. Сафни тарк этганлар ўрнини бошқалари тўлдирди ва ҳаёт давом этаверди.

– Жўражон, сен кейинроқ ҳам қурбон бўлишинг мумкин эди, – деди сарбозлардан бири жон таслим қилган дўстига қараб. – Ҳозирмас, балки урушдан кейин. Барибир ўлимдан қочиб қутулолмайсан.

Кечга томон йигитча Алкимёгарни излаб топди.

– Мен шамолга қандай айланиш мумкинлигини билмайман, – деди йигитча.

– Сенга айтган гапимни эсла: дунё бу Аллоҳнинг зоҳирий бир қисми холос. Алкимё эса руҳий комилликни – ботиний ашёни зоҳирий ашёга айлантиради.

– Ўзинг ҳозир нима билан машғулсан? – деб сўради Сантяго.

– Лочинимни овқатлантиряпман.

– Бунинг нима кераги бор? Агар шамолга айлана олмасам, бизни ўлдиришади-ку.

– «Биз»ни эмас,сени ўлдиришади,– деб жавоб берди Алкимёгар. – Мен шамолга айлана оламан.

Иккинчи кун бошланди, йигитча қароргоҳ ёнидаги қояга кўтарилди. Соқчилар тўсқинлик қилмай, уни ўтказиб юборишди: улар шамолга айлана оладиган сеҳргар келганини аллақачон эшитган эди, шунинг учун Сантягонинг яқинига йўлашмасди. Бундан ташқари, саҳро – энг катта зиндон, қочиб қаерга борарди.

Сантяго эрталабдан кечгача нигоҳларини саҳродан узмади. Ўзқалбига итоатда бўлди. Саҳро эса қинидан қилични суғургандек, унинг қалбидан қўрқувни суғуриб олди.

Уларнинг ҳаммаси бир тилда гаплашаётган эди.

Учинчи кун етиб келди. Қабила сардори ўз лашкарбошиларини йиғди.

– Қани, бу йигитча қандай қилиб шамолга эврилар экан, томоша қиламиз, – деди у.

– Томоша қиламиз, – деб тасдиқлади Алкимёгар ҳам.

Сантяго уларни кеча ўзи кун бўйи ўтирган жойга бошлаб келди. Сўнгра ерга ўтиришларини сўради.

– Кутишга тўғри келади, – деди у.

– Биз шошилмаймиз, – деб жавоб қилди қабила сардори. – Биз саҳро одамларимиз.

Сантяго нигоҳларини уфққа қадади. Кўз ўнгида тоғлар, қум барханлари ва қоялар ястаниб ётар: қумликлар устини қоплаган ўт-ўланларнинг қаердан жон олаётганлигига ақлбоварқилмасди. Мана саҳро – шунча кунлар, шунча ойларни унинг бағрида ўтказди, аммо сиру асрорини мингдан бирини ҳам ўрганолмади. Бу йўлда инглизни, карвонларни, қабилалар ўртасидаги жангларни, беш юз хурмо дарахти ва уч юз қудуқ соҳиби бўлган воҳани, Фотимани кўрди.

– Хўш, – деб сўради ундан саҳро, – сенга яна нима керак? Кеча кўзимиз тўйгунча бир-биримизга термулмадикми?

– Узоқ-узоқларда, сенинг қум барханларинг орасида менсевадиган қизяшайди, –деб жавобқилди Сантяго. – Қачонки сенга нигоҳ ташласам, уни ҳам кўраман. Унинг ёнига қайтишни истайман, сенинг ёрдамингга муҳтожман. Мен шамолга айланишим керак.

– «Севги» дегани нима ўзи? – деб сўради саҳро.

– Севги – сенингқумларинг осмонидаги лочин парвози. Унинг учун сен саҳро эмас, ям-яшил майсазорсан. У ҳеч қачон сендан туҳфа – ўлжа олмасдан қайтмайди. У сенинг қояларингни, сенинг барханларингни, сенингтоғларингни ёдданбилади. Сенингбағринг ҳам у учун очиқ – у учун сахийсан, у учун меҳрибонсан.

– Лочиннинг тиғдай тумшуғи доим бағримни тилкалайди, – жавоб қилди саҳро. – Унга ўлжа бўладиган нарсани мен йиллаб вояга етказаман, энг ноёб бойлигим – сув билан меҳмон қиламан, ташналикни қондирадиган жойларни кўрсатаман. Сўнгра осмону фалакдан лочин пайдо бўлади – менинг қумликларимда тириклик тирикликни мавҳ этмаслигини кўриб, эндигина шодланаман деб турганимда – у ўзим яратган нарсадан мени жудо қилади.

– Лекин сен уни лочин учун яратгансан, лочинга насиба бериш учун. Лочин инсонга насиба олиб келади. Инсон ҳам қачондир сенинг қумларингга насиба элтади ва у ерда ҳаёт туғилади ва яна лочинга насиба пайдо бўлади. Дунё шундай қурилган.

– Севги ана шуми?

– Ана шу – севги. Бу шундай қудратки, ўлжани лочинга айлантиради, лочинни – инсонга, инсонни эса – саҳрога айлантиради. Қўрғошинни олтинга айлантирадиган ва олтинни яна ерқаърига гизлайдиган ҳам ана шунинг ўзи.

– Сўзларингнинг маъносини тушунмаяпман, – деди саҳро.

– Бўлмаса, бир нарсани тушун: узоқларда, сенинг қумликларингичида мени қиз кутмоқда. Шунинг учун шамолга айланмоғим лозим.

Саҳро бир муддат жим қолди.

– Шамол уларни тўзонга айлантирмоғи учун мен сенга қумлардан бераман. Лекин бу кифоя қилмайди. Ёлғиз ўзим ҳеч нарса қилолмайман. Шамолдан ёрдам сўра.

Енгил шабада қўзғолди. Йигитчанинг номаълум тилда ким биландир гаплашаётганини лашкарбошилар узоқдан кузатиб туришарди.

Алкимёгар жилмайди.

Шамол Сантягога яқинлашиб келди ва юзларини пайпаслади. Дунёдаги жамики ҳодисотлардан бохабар бўлган шамол йигитчанинг саҳро билан суҳбатини ҳам эшитган эди. Шамоллар бутун оламни кезиб юрадилар, уларнинг туғилган ерлари ҳам йўқ, ўладиган жойлари ҳам йўқ.

– Менга ёрдамбер, –деди унга йигитча. –Бир марта маҳбубамнинг овозини сендан топган эдим.

– Саҳро ва шамоллар тилида гаплашишни сенга ким ўргатган?

– Менинг қалбим, – деб жавоб қилди Сантяго.

Шамолнинг номлари кўп эди. Бу ерда уни «сирокко» деб аташарди, араблар уни сувлари мўл-кўл бўлган, қора танли одамлар яшайдиган ўлкалардан келади, деб ўйлашарди. Сантягонинг ватанида эса унга «левантин», деб ном беришган, гўё у саҳролар қумини ва жангари ҳабашлар ҳайқириқларини ташиб юради, деб ишонишарди. Балки қўйларни ўтлатадиган водийлари бўлмаган олис юртларда шамоллар Андалусияда дунёга келади, деб ўйлашар. Аммо шамол ҳеч қаерда туғилмайди ҳам, ҳеч қаерда ўлмайди ҳам, чунки у саҳродан қудратлироқ. Одамзод хоҳласа саҳрони ҳосил беришга мажбур қила олади, қўйларини боқиши ҳам мумкин, лекин бўйсундиришга кучи етмайди.

– Сен шамол бўла олмайсан, – деди шамол. – Сен билан бизнинг моҳиятимиз бошқа.

– Нотўғри, – деб жавоб қилди Сантяго. – Сен билан бу оламни кезиб юрганимизда, менга алкимёнинг сирлари аён бўлган. Энди шамолларва саҳролар ҳам, уммонларҳам, юлдузлар ҳам – Оламнингэгаси неки яратган бўлса менда жамулжам бўлган. Сен билан мени нобинодан бино қилган Қўл битта, бизнинг қалбимиз ҳам битта. Мен ҳам худди сендай бўлмоқни – исталган пучмоққа кира олишни, денгизлар устидан учиб ўтишни, хазиналаримни яшириб турган қум тоғларини пуфлаб юборишни, севгилимнинг овозини ўзим билан олиб юришни хоҳлайман.

– Мен бир сафар сенинг Алкимёгар билан суҳбатингга қулоқ тутган эдим, – деди шамол. – У: «Ҳамманинг ўз Йўли бор», деганди. Одамзодга шамолга эврилиштақдир қилинмаган.

– Ҳеч бўлмаса бир неча лаҳзага сенинг шаклу шамойилингга кирай, менга ўргат. Ана шунда инсон ва шамолнинг чексиз имкониятларини муҳокама қилаверамиз.

Шамол жуда қизиқувчан, билағон бўлса-да, лекин бунақасини ҳали учратмаган эди. Унинг учун бу жуда қизиқ иш эди, батафсил муҳокама қилгиси ҳам келаётганди, аммо инсонни шамолга қандай айлантириш мумкинлигини ақлига ҳам сиғдиролмаётганди. Ҳолбуки, унинг қўлидан жуда кўп иш келарди! Ҳар қандай обод жойни саҳрога айлантира олар, кемаларни чўктириб юбориш, асрлардавомида яшаб келаётган дарахтларни ва ўрмонларни ётқизиб ташлашнинг уддасидан чиқар, мусиқа ва номаълум овозлар янграб турадиган шаҳарлар устидан учиб ўта оларди. Қудрат бобида дунёдаги ҳамма нарсадан ўзиб кетдим, деб ҳисобларди, энди эса кичкина бир мавжудот чиқиб, ўзини шамолман деб турибди, яна кўз кўриб қулоқ эшитмаган ишларни қилишга қодирмиш.

– Буни «севги» деб аташади, – деди Сантяго шамол унингтилагини бажармоқчи бўлаётганини кўриб. – Севсанг, нимани хоҳласанг ўшанга айлана оласан. Севсанг, нима юз бераётганини англашнинг ҳечам ҳожати йўқ, чунки барча ҳодисалар бизнинг ичимизда юз беради, шундай экан, инсон шак-шубҳасиз шамолга айлана олади. Албатта, шамол унга мадад берса.

Шамол жуда мағрур эди, шу боис ҳам Сантягонинг сўзлари унинг таъбини хира қилди. Саҳро қумларини шопириб қаттиқроқ эса бошлади. Лекин охир-оқибат гарчи у бутун оламни кезиб чиққан бўлса-да, инсонни шамолга айлантира олмаслигини тан олишга мажбур бўлди. Бунинг устига севги нималигини ҳам билмайди.

– Одамлар севги ҳақида гапираётиб, осмонга тикилишларини жуда кўп бора кузатганман, – деди шамол ўз ожизлигини тан олаётганидан ғазаби қўзиб. – Балки сен ҳам осмонга мурожаат қилганинг маъқулроқдир?

– Яхши фикр, – Сантяго рози бўлди. – Фақат сен менга ёрдам бер: қуёшга қараганда кўзларим қамашмаслиги учун осмонни қум билан тўсиб тур.

Шамол янада кучлироқэсди, осмону фалакни чангтўзон қоплади ва қуёш тилла тақсимчага айланиб қолди.

Қароргоҳдан кузатиб турганлар ҳечнарсани фарқлаёлмай қолдилар. Саҳро одамлари «самум» деб атайдиган бу шамолнинг нима «каромат» кўрсатишини яхши билишарди. Бу уларучун денгиз бўронидан ҳам кучлироқ эди, айтмоқчи, улар денгиз нималигини билишмайди. Отлар пишқира бошлади, қуролларнинг ниллари қумга тўлди.

Лашкарбошилардан бири қабила сардорига ўгирилди:

– Етарлимикан дейман?

Сантяго энди уларга кўринмай қолган эди. Уларнинг юзлари кўзларигача оқ мато билан тўсилган ва нигоҳларида қўрқув қотиб қолган эди.

– Бунга чек қўйишнинг вақти етди, – деди бошқа лашкарбоши.

– Майли, Аллоҳ бор қудратини кўрсатсин, – деб жавоб қилди сардор. – Инсон қандай қилиб шамолга айланишини кўрмоқчиман.

Аммо ўз қўрқувини изҳор қилган лашкарбошиларнинг исмларини ёдда сақлаб қолди. Шамол тингандан сўнг икковини ҳам мансабидан четлатишни кўнглига тугиб қўйди, чунки саҳро одамларига қўрқув бегона бўлиши лозим.