Читать книгу "Эртаклар: Тилла хумча, Шчелкунчик ва сичқон қироли"

ҚАТТИҚ ЁНҒОҚ ТЎҒРИСИДАГИ ЭРТАКНИНГ ДАВОМИ

– Болажонлар, сиз нега Қиролича гўзал малика Пирлипатни бу қадар сергаклик билан қўриқлашга буйруқ берганлигини билиб олдингиз, – Дроссельмейер эртаси кун кечқурун ўз ҳикоясини шундай дея давом эттирди. – Ахир у нега қўрқмасин, чунки Сичқонбека ўз таҳдидини амалга ошириши – қайтиб келиб, кичкинтой маликани ғажиб ташлаши мумкин эди-ку!

Дроссельмейернинг қопқони ақлли ва эҳтиёткор Сичқонбека хавфини бартараф этишга ҳечам ёрдам беролмади.

Сарой мунажжими, айни пайтда бош кароматчи Сичқонбекани бешик ёнига яқинлашишига фақат Мурр мушуги зотига мансубларгина йўл қўймаслиги мумкинлигини башорат қилди. Шунинг учун ҳар бир энагага, ўрни келганда шуни айтиш керакки, элчихонанинг махфий маслаҳатчиси мансаби билан сийланган бу зотга мансуб эркак мушукдан бирини тиззаларига ўтқазиб, унинг давлат хизмати ташвишларини енгиллаштириш учун қулоқлари атрофини боадаб қашиб туриш буюрилди.

Тунларнинг бирида бешик ёнида ўтирган икки обер-гофмейстер хонимдан бири дафъатан уйғониб кетди. Атрофидагиларнинг барчаси ухлаб ётарди. Бирор миёвлаш эшитилмас – ҳамма ёқни ўлик сокинлик босган, фақат чархчи-қўнғизчанинг тиқиллатиши қулоққа чалинарди.

Аммо қўланса сичқоннинг икки орқа панжасида тик туриб, маликанинг юзига машъум калласини қўйган ҳолда кўз ўнгида турганини кўрган энага нималарни ҳис этмади, дейсиз! Энага даҳшатдан қичқириб сакраб турди, ҳамма уйғониб кетди, бироқ Сичқонбека – Пирлипатнинг бешиги олдида турган катта сичқон ўша эди – шу лаҳзадаёқ хона бурчагига тез югураклаб кетди. Элчихона маслаҳатчилари унинг кетидан ташланишди, аммо бу фойда бермади: сичқон пол тирқишига шўнғиганди. Тўс-тўполондан уйғонган Пирлипат мунгли йиғлашга тушди.

– Худога шукур, – ҳайқиришди энагалар, – қизчамиз тирик!

Бироқ улар лобар ва нафис чақалоқ – Пирлипатхен билан нима рўй берганлигини кўрганларида шу қадар ваҳимага тушишди-ки! Нимжон, тиришган гавдада пуштиранг фариштанинг олдинги жингалак сочли боши ўрнида улкан бадбашара калла турарди; порлаётган ложувард кўзчалар кўкиш тус олган ҳолда бақрайиб қолган, оғизчаси эса қулоғигача чўзилганди.

Қиролича ўпкаси тўлиб йиғлай-йиғлай кўзлари қуриб қолди, Қирол бошини деворга ураверганидан унинг хонасини момиқ билан қоплашга тўғри келди. Қирол мунгли оҳангда марсия айтаётгандек ўксинарди:

– Оҳ, мен бечора ҳокими мутлоқ!

Энди Қирол колбасани чўчқа ёғи бўлмаса ҳам еб, Сичқонбекани ўчоқ ортидаги барча қариндошуруғлари билан тинч қўйиши маъқул бўлишини англаб етиши мумкинга ўхшаб туюларди. Бироқ малика Пирлипатнинг отаси бу ҳақда ўйлаб ҳам кўрмади – у бутун айбни шундайгина сарой соатсози ва мўъжизакори, нюрнберглик Христиан Элиас Дроссельмейерга тўнкаб қўя қолди ва «Дроссельмейер бир ой ичида малика Пирлипатга унинг аввалги қиёфасини қайтариши ёки, ҳеч бўлмаганда, бунинг уддасидан чиқиш мумкин бўлган чорани топиши шарт, акс ҳолда жаллод томонидан шармандаларча қатл этилади», деган доно буйруқ берди.

Дроссельмейер ҳазилакам қўрқиб кетмади. Аммо у ўз маҳорати ва бахт юлдузига ишониб, дарҳол зарур деб топган биринчи ишни бажаришга киришди. У ўта чаққонлик билан Пирлипатни қисмларга бўлаклади, қўлчалари ва оёқчаларини бураб олди ва ички тузилмасини кўздан кечирди. Лекин, афсуски, малика улғайган сари тобора хунукдан-хунук бўлиб боришига ишонч ҳосил қилиб бу кулфатни қандай бартараф қилишни ўйлаб боши қотди. Уста малика қисмларини қунт билан қайтадан йиғди ва олдидан бир қадам ҳам силжишга ҳаққи йўқ бўлган бешик ёнида умидсизланган ҳолда бош эгиб тураверди.

Тўртинчи ҳафта кетаётганди, чоршанба ҳам етиб келди ва Қирол қаҳрли кўзларини чақнатиб, скипетри билан дўқ уриб, Пирлипатнинг хонасига кўз ташлаб, ҳайқиришга тушди:

– Христиан Элиас Дроссельмейер, маликани давола, акс ҳолда адабингни ейсан.

Дроссельмейер маҳзун кўз ёши тўкишга тушди, бу пайтда Пирлипат қувноқлик билан ёнғоқ чақишни давом эттирарди. Мўъжизакор соатсоз устани бу қизчанинг ёнғоқларга ўзгача ружу қўйгани ва у тишлари билан туғилгани биринчи маротаба ҳайратга солди. Ҳақиқатан ҳам ўша эврилишдан сўнг қизча тасодифан қўлига ёнғоқ тушиб қолгунича тинмай йиғларди; у тиши билан ёнғоқни чақиб, мағзини еган заҳотиёқ тинчланганди. Ўшандан буён энагалар уни фақат ёнғоқ бериб тинчлантирарди.

– Оҳ, табиатнинг муқаддас сезгирлиги, борлиқдаги барча ушалмаган орзуларнинг хуш кўрилиши! – ҳайқириб юборди Христиан Элиас Дроссельмейер. – Сен менга сирнинг дарвозасини кўрсатасан. Бу дарвозани тақиллатаман ва у очилади!

У шу ондаёқ сарой мунажжими билан маслаҳатлашиб кўришга изн сўради ва соқчиларнинг қатъий назорати остида унинг ҳузурига олиб борилди. Соатсоз ва мунажжим қалин дўст бўлганлари учун кўз ёши тўккан ҳолда бир-бирларининг бағрига отилишди, кейин хуфиёна хонага яширинишиб, сезгирлик, хуш кўриш, нохуш кўриш ва бошқа сирли ҳодисалар ҳақида гап борадиган китобларни титкилашга тушишди.

Кеч кирди. Сарой мунажжими юлдузларга боқар экан, бу соҳада ўта моҳир Дроссельмейер ёрдамида малика Пирлипатнинг келгуси тақдири башоратини тузиб чиқди. Бу жуда қийин иш бўлди, чунки тақдир чизиқлари тобора чигаллашиб борар, бироқ – қувончни қаранг! – ниҳоят, ҳамма нарса равшанлашди: малика Пирлипатни жирканч қиёфага киритган мўъжизадан халос қилиш ва унинг аввалги гўзаллигини қайтариш учун Кракатут ёнғоғи мағзини ейиши кифоя қилар экан.

Кракатут ёнғоғи шу қадар қаттиқ эдики, устидан қирқ саккиз фунтли9090
  Фунт (инглизча «pound») – инглиз тилида сўзлашадиган давлатларда (АҚШ, Буюк Британия ва бошқалар) амалда бўлган ўлчов бирлиги: 1 фунт = 0,45359237 килограмм.


[Закрыть] замбарак ўтса ҳам уни пачақлай олмасди. Бу қаттиқ ёнғоқни шу пайтгача бирон марта соқолини олмаган ва этик киймаган кимса чақиб, кўзини қисган ҳолда маликага узатиши шарт экан. Бу одам қоқилмасдан орқага етти қадам ташлаши ва шундан кейингина кўзини очиши керак бўлар экан.

Дроссельмейер мунажжим билан уч кечаю уч кундуз тиним билмай ишлашди ва шанба куни Қирол тушлик қилаётган пайтда якшанба куни калласи олиниши керак бўлган Дроссельмейер шодон ва вақтичоғ унинг олдига отилиб кириб, малика Пирлипат жудо бўлган гўзалликни қайтариш чораси топилганлигини маълум қилди. Қирол уни жўшқин ва лутф билан қучоқлади ҳамда унга олмос қилич, тўртта орден ва иккита янги байрам либоси совға қилинишига ваъда берди.

– Тушликдан кейиноқ ишга киришамиз, – марҳамат қилиб қўшиб қўйди Қирол. – Қадрли сеҳргар, соқоли олинмаган ва бошмоқ кийган йигит, талаб қилинганидек, Кракатут ёнғоғи билан ҳозиру нозир бўлиб туриши ғамини енг. Унга зинҳор май бера кўрманг, худо кўрсатмасин, қисқичбақадек орқасига етти қадам қўйишида қоқилиб кетмасин. Кейин хоҳлаганча май ичаверсин!

Қиролнинг бу нутқи Дроссельмейернинг юрагига ғулғула солди, у хижолат тортиб ва ҳадиксираб, тўғри, чора топилгани, бироқ ёнғоқни ва уни чақиши керак бўлган йигитни ҳали қидириб топиш зарурлигини, тағин умуман ёнғоқни ва ёнғоқ чақувчини топиш шубҳа остида эканлигини пойма-пой гапирди.

Ниҳоятда қаҳрга минган Қирол скипетрини тож кийдирилган боши узра силкитар экан, шердек ўкирди:

– Унда каллангдан айриласан!

Ваҳима ва қайғу босган Дроссельмейернинг бахтига худди шу кунги тушлик таомлари Қиролга маъқул тушган ва шунинг учун у бахтиқаро соатсоз тақдирига ачинган мурувватли Қироличанинг бамаъни панд-насиҳатларига қулоқ тутишга мойил эди. Дроссельмейер бардам тортди ва илтифот билан Қиролга аслида топширилган вазифани ҳал қилгани – маликани даволаш учун чора топгани ва бу билан авф этилишга сазовор бўлганлигини билдирди. Қирол буни аҳмоқона важ ва сафсата сотиш, деб баҳолади, лекин охироқибат ошқозонга даво бўладиган бир стаканча дамлама ичиб, ҳар иккиси – соатсоз ва мунажжим йўлга тушишлари ҳамда чўнтакларида Кракатут ёнғоғи бўлмагунча орқага қайтмасликлари зарурлиги ҳақида амр қилди. Ёнғоқ чақадиган йигитни эса, Қироличанинг маслаҳатига кўра, маҳаллий ва чет эл газеталарида бундай кимсанинг саройга келиши лозимлиги тўғрисида кўп маротаба эълонлар бериш йўли билан топишга қарор қилишди.

Болаларни чўқинтирган отаси Дроссельмейер шу жойга келганда тин олди ва эртакнинг қолганини эртаси кун оқшомда айтиб беришга ваъда қилди.

ҚАТТИҚ ЁНҒОҚ ТЎҒРИСИДАГИ ЭРТАКНИНГ ОХИРИ

Ҳақиқатан ҳам эртаси кун кечқурун, шамлар ёқилиши билан чўқинтирган оталари Дроссельмейер келди ва ўз ҳикоясини шундай давом эттирди:

– Дроссельмейер ва сарой мунажжими мана ўн беш йилдан бери дарбадар юрар ва ҳали ҳам Кракатут ёнғоғининг изига туша олишмаганди. Улар қаерларда бўлганлиги, қандай ақл бовар қилмайдиган саргузаштларни бошидан кечирганларини, болажонлар, бир ой ичида ҳам сўзлаб тугатиб бўлмайди. Буни мен ҳам қилмоқчи эмасман, тўғрисини гапирадиган бўлсам, чексиз умидсизликка чўккан Дроссельмейер юрти, қадрдон Нюренбургини жуда соғинганди. Айниқса, бир сафар у ҳамроҳи билан Осиёда, қалин ўрмонда кнастер9191
  Кнастер – (немисча «кnaster», испанча «canastro» – «қамиш сават», лотинча «саnnа» – «қамиш» сўзидан) – тамакининг қимматбаҳо нави, бундай тамаки қамиш саватларда жўнатилиши сабабли унга шундай ном берилган.


[Закрыть] трубкасини чекиш учун бир оз чўнқайиб ўтиришганида бу соғинч жуда ўртаб юборди.

«Оҳ, ҳайратомуз, ҳайратомуз менинг Нюренбергим, ким сен билан таниш бўлмаса, майли у ҳатто Вена, Париж ва Петервардейнни9292
  Петервардейн (мадьярча «Pеtervаrad») – Дунайнинг ўнг қирғоғидаги шаҳар-қалъа.


[Закрыть] кўрган бўлса ҳам қалби билан сен, Нюренбергни соғинади, кўркам уйлар саф тортган мўъжизакор шаҳарчага талпинади».

Дроссельмейернинг арзли марсиялари мунажжимда чуқур ҳамдардликни уйғотди ва у шу қадар уввос тортдики, ўкириши бутун Осиёга эшитилаётганди. Аммо у ўзини қўлга олди, кўз ёшларини артди ва сўради:

– Муҳтарам ҳамкасбим, нега биз бу ерда ўтирибмиз ва бўкиряпмиз? Нега Нюренбергга бормаяпмиз? Шўринг қурғур Кракатут ёнғоғини қаерда ва қандай қилиб қидириш барибир эмасми?

– Гапинг тўғри, – жавоб берди дарҳол юпанган Дроссельмейер.

Иккаласи шу заҳотиёқ ўрниларидан туришди, трубкаларининг кулини қоқишди ва Осиёнинг хилват жойидаги ўрмондан тўппа-тўғри Нюрнбергга йўл олишди.

Улар етиб келишлари билан Дроссельмейер дарҳол ўзининг тоғаваччаси – узоқ йиллардан бери кўрмаган ўйинчоқ устаси, ёғоч йўнадиган, локлайдиган, унга зарҳал берадиган Кристоф Захариус Дроссельмейернинг олдига югуриб борди. Соатсоз унга малика Пирлипат, хоним Сичқонбека ва Кракатут ёнғоғи тўғрисидаги барча бўлган гапларни оқизмай-томизмай гапириб берди. Тоғаваччаси эса қўлларини бир-бирига шалп-шалп урар ва ҳайратга тушганидан бир неча бор:

– Эҳ, биродарим, биродарим, аломат-ку! – деб ҳайқириб юборди.

Дроссельмейер узоқ давом этган саёҳати вақтидаги саргузаштларини гапириб берди, Хурмо Қиролиникида икки йилни қандай ўтказганлигини, Бодом шаҳзодаси уни қандай хафа қилгани ва қувиб солганини, Оқсил шаҳрида табиатшунослардан давраларига қўшишларини беҳуда илтижо қилганлигини, қисқаси, ҳеч қаерда Кракатут ёнғоғининг изига туша олмаганлигини ҳикоя қилди. Ҳикоя давомида Кристоф Захариус бир неча бор бармоқларини шақиллатар, бир оёғида гир-гир айланар, лабларини чўлпиллатарди ва:

– Ҳм, ҳм! Э-ҳа! Буни қара-я! – деб қўшиб турарди.

Ниҳоят, у қалпоғини ясама сочига қўшиб шифтга улоқтирди, тоғаваччасини жўшқин қучоқлаб олди ва хитоб билан деди:

– Биродар, биродар, сизлар халос бўлдингиз, халос бўлдингиз деяпман! Қулоқ тутинг-а: ё мен қаттиқ адашяпман, ёки Кракатут ёнғоғи менда!

У шу ондаёқ ғаладон кўтариб келди, ундан ўртача катталикдаги зарҳал берилган ёнғоқни олди.

– Бир қаранг, – деди у тоғаваччасига ёнғоқни кўрсатар экан, – бу ёнғоққа бир қаранг. Унинг тарихи шундай. Кўп йил аввал, сочельникда9393
  Сочельник – Рождество ва Чўқинтириш (христиан динига киритиш) байрамларининг арафаси.


[Закрыть] бу ерга нотаниш киши бир қоп ёнғоқни сотиш учун кўтариб келди. Ўйинчоқ дўконим остонасида у қўлини бўшатиш учун қопини ерга қўйди, чунки бу киши бегона сотувчи бўлишига тоқат қила олмайдиган шу ерлик ёнғоқ сотувчи билан жанжаллашиб қолганди. Худди шу пайт қопни роса юк ортилган арава эзғилаб ўтди. Биттаси истисно этилганда барча ёнғоқлар янчилганди, ажнабий кулимсираб бу ёнғоқни бир минг етти юз йигирманчи йилги цванцигерга9494
  Цванцигер (немисча «Zwanziger» – «zwanzig» – «йигирма» сўзидан) – Австриянинг 20 тийинлик кумуш тангаси.


[Закрыть] сотиб олишни таклиф қилди. Бу менга ғалати туюлди, аммо чўнтагимда у сўраган худди шундай цванцигер топилиб қолди, ёнғоқни сотиб олдим ва унга зарҳал бердим. Бу ёнғоқни нега қимматга сотиб олганимни ўзим билмайман, лекин кейин уни авайлаб сақлай бошладим.

Тоғаваччасининг ёнғоғи – ҳақиқатан ҳам улар узоқ вақтдан бери қидираётган ёнғоқ эканлиги тўғрисидаги ҳар қандай шубҳалар чақиришлари биланоқ етиб келган сарой мунажжими унинг устидаги зарҳални қирганидан кейин пўчоғида хитойча ёзувда битилган «Кракатут» сўзини қидириб топишгандан сўнг тарқаб кетди.

Сайёҳларнинг қувончи чексиз эди, Дроссельмейер тоғаваччасини эндиликда унинг бахтли бўлиши таъминланганлигига, бундан буён мўмайгина пенсияга эга бўлишидан ташқари зарҳал бериш учун тиллани текин олишига ишонтирганидан кейин ўзини дунёда энг бахтли одам, деб ҳисоблай бошлади.

Афсунгар ҳам, мунажжим ҳам тунги қалпоқларини кийиб, иккаласи ухламоқчи бўлиб турганди, мунажжим қуйидаги гапни бошлаб қолди:

– Қадрдон ҳамкасбим, бахт ҳеч қачон ёлғиз келмайди. Ишонаверинг, биз фақат Кракатут ёнғоғига эга бўлибгина қолмасдан, балки уни чақадиган ва маликага мағзи – гўзаллик ато этиш гаровини тақдим этадиган йигитчани ҳам топдик. Мен бирор бошқани эмас, балки тоғаваччангизнинг ўғлини назарда тутмоқдаман. Йўқ, мен ухламайман, – руҳланган ҳолда хитоб билан деди у. – Шу туннинг ўзидаёқ бу йигитчанинг юлдузлар жадвалини тузиб чиқаман!

Шундай дея у қалпоғини бошидан юлқиб олди ва дарҳол юлдузларни кузатишга тушди.

Дроссельмейернинг жияни ҳақиқатан ҳам хушрўй, кўркам йигитча бўлиб, умрида ҳали бирор марта соқолини олмаган ва этик киймаган эди. Тўғри, болалигида Рождество кунларида кетмакет икки марта масхарабоз бўлганди; аммо бу отаси томонидан жуда моҳирлик билан тарбия қилингани учун хиёл ҳам сезилмасди. Святкиларда9595
  Святки – Рождество байрами кунлари.


[Закрыть] унинг устида чиройли, қизғиш, тилла ип билан тикилган чакмон, шпагаси бўларди, қўлтиғига шляпасини қистирар ва майда ўрилган аъло ясама соч тақиб оларди. Ана шундай башанг ҳолда у отасининг дўкони олдида турар ва ўзига хос такаллуф билан хонимларга ёнғоқ чақиб берарди, шунинг учун унга Кўркам Шчелкунчик номини беришганди.

Эрталаб завқ-шавққа тўла мунажжим Дроссельмейернинг бағрига отилди ва ҳайқириб юборди:

– У худди ўша! Биз уни топдик! Фақат, марҳаматли ҳамкасбим, икки нарсани назардан қочирмаслик керак: биринчидан, ажойиб жиянингизга салобатли ёғоч ўрама соч тайёрлаш керак, у йигитчанинг пастки жағи билан шундай бирлаштирилиши зарурки, жағни ўрама соч билан кучли тортишнинг имконияти бўлсин; кейин, пойтахтга борганимиздан сўнг ўзимиз билан Кракатут ёнғоғини чақадиган йигитчани олиб келганимиз тўғрисида оғиз очмаганлигимиз маъқул, у анча кейинроқ пайдо бўлгани яхши. Юлдузлар жадвалидан кўпчилик ёнғоқни чақаман деб тишларини беҳуда синдирганидан кейин Қирол маликани, ўзи ўлганидан сўнг Қиролликни ҳам ёнғоқни чақишнинг уддасидан чиқадиган ва Пирлипатга йўқотган гўзаллигини қайтара оладиганга беришини уқиб олдим.

Ўйинчоқ устасининг боши осмонда эди, чунки ўғли маликага уйланиши, ўзи шаҳзода, кейин эса Қирол бўлиши керак эди, шунинг учун фарзандини мунажжим ва соатсозга ишониб топширди. Дроссельмейер умидлари катта бўлган йигитчага тайёрлаб берган ўрама соч шу қадар қойилмақом чиқдики, жияни энг қаттиқ шафтоли данакларини ҳам чақиб, синовдан аъло даражада ўтди.

Дроссельмейер ва мунажжим дарҳол пойтахтга Кракатут ёнғоғи топилганини етказишди, у ерда шу заҳотиёқ аҳолига мурожаатнома эълон қилишди ва сайёҳларимиз гўзалликни тиклайдиган топилма билан етиб келишганида саройда ўзларининг соғлом жағларига ишониб, маликадаги ёвуз тилсимни йўқотишга уриниб кўрмоқчи бўлган жуда кўп ажойиб йигитчалар ва ҳатто шаҳзодалар тўпланишганди.

Сайёҳларимиз маликани кўриб, жуда қўрқиб кетдилар. Ингичка қўл ва оёқчали мўъжазгина тана шаклсиз каллани аранг ушлаб турарди. Оғиз ва ияк атрофида ўсиб чиққан оқ ипдек туклар унинг юзини янада бадбашара қилганди.

Ҳаммаси сарой мунажжими юлдузлар жадвалидан уққанидек бўлди. Она сути оғзидан кетмаганлар бирин-кетин тишларини синдирар ва жағларини дабдала қилар, малика эса сира ўзига кела олмаётганди. Кейин синовдан ўтаётганларни ушбу воқеа сабаб таклиф қилинган тиш докторлари деярли ҳушидан кетган ҳолларида олиб кетар экан, улар нола қилишни қўймасди:

– Бундай ёнғоқни чақиб кўр-чи!

Ниҳоят, Қирол бағри ғам-ғуссага ботиб, маликанинг тилсимини барбод қилганга қизи ва Қиролликни ваъда қилди. Шунда бизнинг илтифотли ва камтарин ёш Дроссельмейер ҳам бахтини синаб кўришга ижозат сўради.

Малика Пирлипатга ҳеч ким навқирон Дроссельмейердек ёқмаганди, у қўлчаларини кўксига босиб, қалби тубидагини айтди: «Оҳ, у Кракатут ёнғоғини чақиб, менинг эрим бўлсайди!»

Қирол ва Қироличага, сўнг малика Пирлипатга адаб билан таъзим қилган йигитча Дроссельмейер маросимни бошқарувчининг қўлидан Кракатут ёнғоғини олди, гап-сўз қилиб ўтирмасдан, унинг оғзига солди, ўрама сочини қаттиқ силтаб тортди ва – Қарс-қурс! – пўчоқни бўлаклаб ташлади. У ёнғоқ мағзини ёпишиб қолган пўчоқлардан чаққонлик билан тозалади ва кўзини қисиб, маликага илтифот кўрсатиб, оёқларини бир-бирига шарақ-шуруқ уриб, кейин орқага тисарила бошлади. Малика шу заҳотиёқ мағизни ютиб юборди, ва – о, мўъжиза! – бадбурушлик ғойиб бўлди, унинг ўрнида эса ложувард кўзлар порлаётган, оқ нилуфар ва пушти ранг ипакдан тикилгандек чеҳрали, тилларанг жингалак ҳалқа сочли фариштадек қиз турарди.

Карнай-сурнай ва ноғоралар халқнинг жўшқин шод-хуррамлигига жўр бўлди. Қирол ва бутун сарой аҳли малика Пирлипат туғилган кунидагидек бир оёқда туриб рақсга тушишар, қувонч ва завқшавқдан ҳушидан кетган Қироличага эса атир сепишга ҳам тўғри келди.

Кўтарилган ур-тўполон ҳали, талаб этилганидек, орқага етти қадам қўйиши керак бўлган навқирон Дроссельмейерни хижолатга солди. Шундай бўлса ҳам у ўзини аъло даражада тутарди ва ўнг оёғини орқага, еттинчи одимни қўйиш учун кўтараётган пайтида пол остидан жирканч чийиллаб ва чинқириб Сичқонбека чиқиб қолди. Йигитча Дроссельмейер оёғини ерга қўяётганида уни босиб олди ва шундай қоқилиб кетдики, сал бўлмаса йиқиларди.

Воҳ, фалакнинг мудҳиш гардиши! Бир лаҳзада йигитча аввалги малика Пирлипатга ўхшаб бадбашара бўлиб қолди. Катта бақрайган кўзли ва хунукдан-хунук керилган комли танаси ғужанак бўлиб, улкан шаклсиз калласини аранг ушлаб турарди. Орқасида ўрилган соч ўрнида тор ёғоч ёмғирпўш осилиб турар, унинг ёрдамида паст жағини бошқариш мумкин эди.

Соатсоз ва мунажжим даҳшатдан ўзларини йўқотиб қўйишди. Бироқ Сичқонбека ҳам полда қонга беланиб ётганини пайқашди. Унинг ёвузлиги жазосиз қолмади. Йигитча Дроссельмейер Сичқонбеканинг бўйнига ўткир товони билан қаттиқ тепган ва у ҳаётдан кўз юмаётган эди.

Саройбека ўлим талвасасида уқубатдан аянчли чийиллар ва чинқирарди:

– Эҳ, қаттиқ, қаттиқ Кракатут, ўлим азобидан қутула олмайман! Хи, хи… Пи-пи… Бироқ айёр Шчелкунчик сен ҳам асфаласофилинга равона бўласан: ўғилчам – сичқонлар Қироли ўлдирилишимни кечирмайди, сичқонлар қўшинининг онаси учун сендан ўч олади. Эҳ, ҳаёт, сен порлоқ эдинг – ва ажал ортимдан келди… Квик!

Саройбека сўнгги бор чийиллаб, ҳаётдан кўз юмди ва Қиролнинг гўлахийи уни олиб чиқиб кетди.

Навқирон Дроссельмейерга ҳеч ким эътибор қаратмасди. Лекин малика отасига ваъдасини ёдига солди ва Қирол дарҳол Пирлипат олдига ёш қаҳрамонни олиб келишни буюрди. Бироқ бу бахти қаро малика олдида бутун мажруҳлиги билан намоён бўлганида икки қўли билан юзини беркитиб, бақириб юборди.

– Йўқол, бу ердан йўқол, жирканч Шчелкунчик!

Гофмаршал шу ондаёқ унинг кичкинагина елкасидан тутиб, бу ердан туртиб чиқарди.

Қирол унга Шчелкунчикни куёвликка тиқиштирмоқчи бўлишди, деган қарорга келиб, ғазаб отига минди, ҳаммасига соатсоз ва мунажжим айбдор, деб ҳисоблади ва уларнинг иккаласини ҳам абадулабад пойтахтдан қувғин қилди. Бу мунажжим томонидан Нюрнбергда тузилган юлдузлар жадвалида кўзда тутилмаган эди. Шунинг учун у яна юлдузларни кузатишга тушди ва навқирон Дроссельмейер янги унвонида ўзини аъло даражада тутишини ва жуда бадбурушлигига қарамасдан шаҳзода ва Қирол бўлишини уқди. Лекин, унинг бундай хунуклигига фақат етти акасидан кейин туғилган ва сичқонлар Қироли тахтини эгаллаган Сичқонбеканинг етти бошли ўғли Шчелкунчик томонидан ўлдирилсагина барҳам топиши ҳамда ёш Дроссельмейер кўриниши жирканч бўлса ҳам уни лобар хоним севиб қолишини аниқлади. Айтишларича, ҳақиқатан ҳам святкиларда ёш Дроссельмейерни Нюнбергдаги отасининг дўконида, Шчелкунчик тимсолида бўлса ҳам, барибир шаҳзода унвонида кўришган эмиш.

Болажонлар, мана, қаттиқ ёнғоқ тўғрисидаги эртак шундай. Энди сиз нима учун: «Бор, ўз ёнғо-ғингни чақиб кўр-чи!» дейишларини ва нима учун шчелкунчиклар шу қадар бадбашара эканлигини билиб олдингиз.

Суднинг катта маслаҳатчиси ҳикоясини шундай тугаллади.

Мари Пирлипат – жуда қабиҳ ва кўрнамак малика, деган қарорга келди, Фриц эса агар Шчелкунчик ҳақиқатан ҳам жасур бўлса, сичқонлар Қироли билан пачакилашиб ўтирмаслиги ва ўз кўркамлигини қайтаришига ишонтирарди.