Текст книги "Келиннома"

ОНАЛИК – КАТТА ШАРАФ

 
Тангрига минг ташаккур,
Мақсудимга етмишдир.
Ҳилол ой қанотида
Камронимни бермишдир!
 

Неча-неча вақтли орзуларим ушалиб, Сиз – она, мен эса буви бўлган субҳи сабо онлари дилимда шу сатрлар пайдо бўлган эди. Сизни она бўлишдек шундай улуғ бир шарафга, мениким на ўлчаб, на тасвирлаб бўлмас саодатга етказган, янги меҳмон пойига пояндоз тўшаш бахтига мушарраф қилган Тангрига беадад шукр!

Оналик муборак бўлсин, келин болам! Авлодлар занжирини жисми бекам зурриёт билан улашлик улуғлиги, ўзидан яна бир ўзини яратиш қодирлигини туйиш ва бундан-да неча карра кўтарилиш муборак бўлсин! О, болажоним, бу жуда катта шараф!

Бугун сизга тақдим қилганим рисолани очинг, унда шундай сатрларга кўзингиз тушади:

«Бир она боласини дунёга келтирар, тириклигининг қуввати бўлган сути бирла уни тўйдирар, қучоғида ўстирар, суюкли юрак мевасининг роҳати учун ширин уйқуларидан, бутун тинчлигидан кечар. Унинг тарбияси-ю, бахтли бўлиши учун жону юрагидан тиришар. Унинг учун чекмаган жафоси, қилмаган фидокорлиги қолмас. Тириклигининг сўнгги нафасига қадар уни севар. Боласининг бир оз боши оғриса, унинг саломатлигини қайтариш учун молу жонини берар. Унга ҳар замон жоним деб мурожаат қилар. Унинг бу сўзи жуда тўғридир. «Жаннат оналар оёғи остидадир», деган Ҳадиси шариф оналарнинг нақадар ортиқ ҳурмату муҳаббатга лойиқ эканини кўрсатмак учун етарлидир.

Она қадрини керагича билмак учун она бўлмак лозимдир…»

Ризоуддин ибн Фахриддиннинг «Оила» рисоласидаги шу ўқиган бандингизнинг сўнгги иборасини қайта ўқинг: «Она қадрини керагича билмак учун она бўлмак лозимдир…»

Ана шундай буюк туйғуни, улкан бир ҳақиқатни билмаклик муборак бўлсин, она қизим!

Иккимиз тенг бўлдик бугундан эътиборан. Сиз ҳам она бўлдингиз. Бу катта шараф дедим. Уҳдангизга насиб бўлган бу шарафни аъло қисмат дея кўтариш, «суюкли юрак мевасининг роҳати учун ширин уйқулардан, бутун тинчлигидан кечиш» оғирлигини сездирмайдиган сониялар борки, улар туфайли сиз ўзингизда ажиб буюкликни кашф этасиз, томир-томирингиздан Ҳаёт, Меҳр, Муҳаббат, Шафқат, Адолат, Фидойилик… қўйингки, ЭЗГУЛИК оқаётганини ҳис қиласиз. Сиз буларнинг ҳаммасини оппоқ сутингиз билан гўдакнинг бўрсилдоқ лаблари орқали ажиб тепиниб турган юраккинасига жо қиласиз. Ана шу буюклик сизга илоҳий илҳом бериб, нолиш нималигини билмай, кўзингиз куйлайди, лабингиз куйлайди, қалбингиз куйлайди:

 
Ишқ денгизи тубидан
Излаб топган гавҳарим,
Алла-ё алла,
Муҳаббат гулзоридан
Суйиб олган суярим,
Алла-ё алла!
 

Оналик муборак бўлсин, келин болам! Улуғлик муборак бўлсин! Бу улуғлик қудратига ўзингиз ҳам ҳайрон ҳолда ҳамон куйлайсиз:

 
Ўроқ ойга арғимчоқ
Солиб берайми сенга,
Алла-ё алла,
Юлдузлардан бир қучоқ
Олиб берайми сенга,
Алла-ё алла!
 

Юрагингизга, томирингизга, вужудингизга қуйилиб келаётган бу илоҳий кучдан ўзингиз ҳам масрур оқ пояндоздан битта-битта босиб ўтасиз! Бу пояндоз сизга Курраи Замин – Сиз – Комроним ўртасидаги илоҳий ришта бўлиб туйилмаяптими, келин болам?! Яратган Тангрим қалбингизга шуни етказганига шукр! Оналик муборак бўлсин, келин болам! Ўзингизга ҳам насиб этган катта шараф муборак бўлсин!

Уйимизга «Янги меҳмон» – Комроним кириб келиши муносабати билан мен ҳам она бўлганимда бувиларингиздан, кексалардан эшитганларим, ҳикматномаларда ўқиганларим, бир умр ёдимда қолиб руҳимга қувват, томиримга ўт берган айрим гапларни Сизга ҳам айтиб ўтмоқчиман:

· Ҳар гал чақалоқни қўлингизга олиб эмиза бошлаганингизда, шу саодатли сонияларни сизга инъом этган ягона Яратгувчига шукр қилиб, қудратига ҳамду санолар айтинг, унинг улуғлигини тан олинг. Йўқдан бор қилган болангизга «Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм» билан кўкрак тутинг. Кексаларимиз «бисмиллаҳ…» билан кўкрак эмган боланинг юзи фариштали, қалби нурли бўлади, дейишади.

· Ҳадисларда аёлларга ҳомиладор бўлиш, туғиш, эмизиш, болаларига марҳаматли бўлиш башорат қилинган, агар эрлари билан яхши муошарат қилиб, намоз ҳам ўқисалар, жаннатга киришлари шубҳасиз дейилган.

· Чиллали чақалоқ хонасида ҳам худди янги келин-куёвлик даврингиздаги каби тунлари чироқ ёниб турсин.

· Момоларимиз азал-азалдан уни асрайди, деб чақалоқнинг ёстиғи остига кулча нон қўйишни одат қилишган. Келинг, яхши иримни биз ҳам тарк қилмайлик.

· Чақалоғимиз танглайини ким кўтаради, қулоғига ким азон айтади деб сўраяпсизми, келин болам? Албатта, синашта, фариштали, пок ниятли қариндошлар яхши дуолар билан унинг танглайини кўтаргани, қулоғига «Оллоҳу Акбар!»ни етказгани маъқул. Бунинг хосияти катта, келин болам!

· Чақалоққа исм қўйганда ҳам хосиятли кунларни танлаш лозим. Қариндошлар исмини қўймасликка одатланган маъқул. Борди-ю уларга ҳавас қилиб шу исмни қўйишга қарор қилинса, албатта улардан розилик сўраш керак.

· Ота-оналаримиз ёки бирон табаррук кишининг исмини болаларимизга қўйганда, уларни сизламоққа, иззатини жойига қўймоққа одатланиш керак.

· Болани эмизишдан олдин покланиб олиш ёдингиздан чиқмасин, келин болам. Либосингизни ва баданингизни ҳамиша тоза тутинг.

· Эмизикли аёл олдида овоз кўтарилмайди, акс ҳолда сути қочади, дейишади.

· Болани эмизаётган даврда чақалокдан ортган сутни соғиб олинг. Лекин бу сутни ҳар ерларга тўкманг, яхшиси, гулнинг тагига оҳиста қуйилгани маъқул. Сутни соғиб оладиган идишингизга бегоналарнинг назари тушмасин.

· Боланинг сочи, тирноғини олганда ҳам эҳтиёт бўлинг. Кексалар боланинг сочини гулнинг тагига, олинган тирноқларни тоза жойга кўмиш даркор деб насиҳат қиладилар.

· Чақалоқнинг кийимлари алоҳида совунда, алоҳида тоғорада ювилади. Унинг кийимлари қоронғида қолмаслиги керак. Йўқса учинади, дейишган момоларимиз.

· Боланинг бир сидра идиш-товоғини ҳам алоҳида тутиб, ҳамиша озода сақланишига эътибор беринг. Токчада бир чеккада турган бу пиёла, қошиқча ва бошқа бола идишларининг устига тоза сочиқ ёпиб қўйинг.

· Пичоқ, қайчи, болта каби кескир буюмлар кўздан узоқроқ турсин.

· Онанинг эҳтиётсизлиги туфайли куйиб қолган болада онанинг ҳаққи қолмайди, деб огоҳлантирадилар момоларимиз. Шунинг учун иссиқ чой, чойнак-пиёла ва овқат солинган бошқа идишларни боладан нари тутинг.

· Бармоғингизда тилло ёки кумуш узук бўлсин. Кир-чир ювганда қўлингиз озода туради, пок бўлади.

· Болани эмизаётганда, йўргаклаётганда, хуллас унга яқинлашганда сочларингизни турмаклаб, рўмол ўраб олишни унутманг. «Соч – фалокат!» дейишимизнинг боиси, унинг узун толаси бола қўлига, бўйнига, оёқлари ёки бошқа нозик жойларига ўралиб қолиб, азоб бериши ёки бирон ёмон оқибатга олиб келиши бўлса ажаб эмас.

· Тунлари боланинг бир меъёрда эмиши, онага роҳат бағишлаб, кўзига уйқу келтиради. Ғафлат босиб ухлаб қолиш фалокат эшигини ланг очиш демакдир. Минг чора қўлласангиз ҳам бунга йўл қўйманг.

БОШОҚЛАР ТЎЛИҚЛИГИ – ЖАМИЯТ БЎЛИҚЛИГИ
(акс-садо)

Бугун сиз билан ўзимни анча ўйлантириб қўйган бир хат хусусида ўртоқлашмоқчиман, келин болам. Назаримда мактуб мендагина эмас, ҳаммада мулоҳаза, айримларда эса балки мунозара уйғотадиган мактубдир. Келинг, яхшиси уни биргаликда ўқийлик!

«…Ёшим йигирма иккида. ТошМИнинг бешинчи курсида ўқияпман. Авжи турмуш қурадиган вақтимиз… Бизникига ҳам, дугоналаримникига ҳам кунига кўплаб совчилар келади. Азбаройи кўплигидан ўртоқларим билан «Совчиларнинг ини бузилганми?» деб ҳазиллашиб қўямиз. Уйимизда кунда фақат шу тўғрида гапирилишини-ку асти қўя беринг! Гўё бутун дунё бизнинг тўйимиз ташвишини қилаётганга ўхшайди. Яқинда бир қариндошимизнинг гапи менга жуда қаттиқ таъсир қилди:

– Сен ҳам йигит танлайдиган бўлиб қолибсан! Биламан, Тош-МИнинг қизлари ўзи шунақа!

Унинг шундай ҳукм чиқаришига нима сабаб бўлди деб сўрарсиз?

Ҳалиги қариндошимиз дарак қилиб, уйимизга уст-устига совчи келаберди. Ёзи билан, кузи билан қатнашди. Ойим билан дадам:

– ТошМИда ўқиш қийин, бешинчи курсни тугатиб олсин, кейин узатамиз, – дейишса ҳам қатнайверишди.

Ростини айтсам, бизникиларга совчиларнинг кўп томони маъқул бўлди шекилли, қатъий «Йўқ!» дейиша олмади. Балки ҳалиги қариндошимизнинг:

– Бу йилдан кейин қизингиз ўтириб, «қари қиз» бўлиб қолади! – деганидан чўчишгандир.

Охири маслаҳатлашиб, йигит билан қиз бир-бирини кўрсин-чи, деган қарорга келишибди.

Мустақиллик байрами кезлари эди. Йигит томон Истиқлол саройига машҳур хонанда концертига билет ташлаб кетибди. Ойим боришимни маслаҳат бердилар. Йигитнинг ойиси билан кўп марта учрашганларини, бамаъни аёллигини, икки қизи, олти ўғли борлигини, тақдир битилган бўлса, ўша аёлнинг олтинчи, кенжа келини бўлишимни айтдилар.

Ота-онамнинг гапларини ҳеч икки қилган эмасман. Шунинг учун маслаҳатларига кирдим.

Концертга тушдик. Аммо хонанданинг қувноқ қўшиқлари йигитни кўрганимдаги қалбимга илашган ғашликни йўқотолмади. Нима десам экан? Айтишларича, совчи юбораётган йигит мендан тўрт ёш катта эди. Бироқ қаршимда турган йигит озғин, рангпар, елкалари кичик бўлганиданми, мендан анча ёш кўринар эди.

ТошМИнинг бешинчи курсида талабаларнинг кўп нарсага ақли етиб қоларкан. «Йигитнинг қандайдир дарди бор!» деган хаёл миямни пармалаб ўтди. Гап унинг нимжонлигида ҳам эмасди. Юзи таг-тагидан қандайдир синиқ, кўзларининг ости ичидан сарғимтил кўк, энг муҳими бу кўзларда нур йўқ эди.

Концертдан сўнг бу хавотирли ўйларимни ойимларга айтдим. Улар мени қайта мажбур килишмади. Лекин ҳалиги дараклаган аёл жуда норози бўлди:

– Ичмаса, чекмаса, ёмон йўлга юрмаса, қизингизга яна қандай йигит керак?! – деганмиш ойимларга. – Бола ёшлигидан шундай нимжон, мулойим бўлиб ўсган-да!

«Мулойим»лиги табиатидан, феълидан эмас, ичида шу ёшгача енгиб ўтолмаган қандайдир дарди бўлса керак, деб айтолмадим уларга.

Ҳаёт текис эмас, унинг кўп қийинчиликлари, кўп синовлари бўлади, деб ўргатишади домлаларимиз. Оиланинг муқаддас остонасидан қўлини маҳкам ушлаб ўтадиган умр йўлдошларимизнинг соғлом, кўзлари қувноқ, серғайрат бўлишини исташимиз табиий, албатта. Ахир жисми соғлом, руҳи тетик, қадами дадил кишилар ҳаётда анча мустақил, орзу-умидда дадил, умр йўлдошларига суянчиқ бўладилар-ку! Бироқ шундай йигитлар камайиб кетганга ўхшайди. Негаки, кўп дугоналарим ҳам менинг аҳволимга тушиб қолишаяпти. Йигитнинг бўйи паст, нимжон, бирон касали борлигидан чўчиб, совчиларни қайтаришаётган ҳоллар кўп. Оилада бешинчи, олтинчи… бола бўлган йигитлар билан ўйлашиб турмуш қуриш керак, деган қарашлар ҳам йўқ эмас. Шулар ҳақида сизлар нима дейсиз?

Минг мулоҳаза ва андиша билан исмимни ёзмадим. Тушунарсиз деган умиддаман. Сизларга ижодий муваффақиятлар тилайман…»

Кишини анча ўйлантириб қўядиган мактуб-а, келин болам! Беихтиёр Амир Темурнинг ўз «Тузук»ларида ёзган фарзандларига жуфти-ҳалол танлашда иккинчи томоннинг насл-насабига эътибор бергани ҳақидаги фикрлар эсимга тушди. Қарангки, замон айланиб энди қизлар, уларнинг ота-оналари йигитларнинг фақат ҳуснига эмас, унинг бардам-бақувватлигига катта эътибор бера бошлашди.

Мустақилликка эришганимизнинг дастлабки йилларидаёқ, «Соғлом авлод учун» жамғармасининг ташкил этилгани, шу номда орден таъсис этилганлиги бежиз эмас. Тиббиёт ходимларининг, маориф жонкуярларининг, мамлакатимиз раҳбарининг соғлом авлод, бахтиёр ва руҳи тетик авлод учун қайғуриши, мамлакат миқёсида катта ишлар қилиш кераклиги хусусида бонг ураётгани жуда ўринли. Гап келажак авлод, миллат ҳақида кетар экан, унинг жисми-жони тўлиқ ва бўлиқлиги учун курашиш жамият ва ҳукуматнинг бирламчи ишига айланаётганидан қувонаман-да, келин болам!

«Сезаётган бўлсангиз, кейинги вақтларда телевизорда кўплаб чет эл кинофильмларини кўрсатишмоқда, – деб ёзибди яқинда «Умид» жамғармаси йўлланмаси билан Америкага бориб ўқиб келган қизлардан бири. – Чиройли манзаралар, чиройли кийимлар, қувноқ ва серкулги одамлар… Мен шу кинолардаги ёшлар ҳақида гапирмоқчи эдим. Эътибор берган бўлсангиз, уларнинг жисмлари йирик, бақувват, руҳлари тетик, қадамлари адл ва дадил. Америкада бўлганимда ўз ҳаракатларида анча мустақил, орзу-умидда дангалчи ва қўрқмас йигит-қизларни кўплаб учратдим. Менга улар кўп томонлама камолга етган бўлиб кўринишди. Соғлом pyҳ, соғлом тан учун меҳнатнинг, интилишнинг катта-кичиги бўлмас экан, деган хулосага келдим. Эрта-индин бинойи илмий унвон оладиган тенгдошларимиз тунлари кўчаларнинг ахлатини йиғиштирувчи бўлиб ишлашдан, касалхоналарда беморларга тунги навбатчи бўлишдан ор қилишмас экан. Аксинча, ҳақиқий ҳаётнинг бир поғонасини ўтаётган кишидек, бу ишларни маълум даражада фаҳрми, билмадим, балки ҳалол ишлаб топилган пулнинг ғурурими, ишқилиб сертабассумлик билан бажаришаётганининг гувоҳи бўлдим. Биз ҳам руҳ эркинлиги-ю, бадан саломатлиги, бақувватлиги устида баробар қайғуришимиз керак…»

Сиз билан биргаликда бу мактубларни қайта ўқидим-у, республиканинг юзини, қалбини дунёга кўрсатишга қодир йигит-қизлар кўпайиб бораётганидан яна қувондим. Қаранг, келин болам, иккала мактуб муаллифи ҳам ёш, ҳаётини энди бошлаётган қизлар. Лекин улар ўзларинигина ўйлаётганлари йўқ, жамиятимиз келажаги ҳақида қайғуришяпти. Уларнинг сўзларини ўқиб, қизлар тўғри айтишяпти: «Бошоқнинг тўлиқлиги, жамият бўлиқлигидир», дегим келди. Бошоқ кўчма маънода, албатта. Фарзандларимиз қанча баркамол, соғлом, тетик бўлса, жамиятимиз келажаги шунча фаровон бўлади. Шу нуқтаи назардан қизларнинг қайғуришида жон бор. Ҳукуматимиз илк одимларидаёқ юқорида тилга олган фармонларни беҳуда чиқаргани йўқ. Биз мустақиллигимизга қай сеп, қай маънавият, қай муҳит, қай экология, қай руҳият, қай саломатлик, қўйингки қай аҳволда келдик? Туғилиш кўп деб бонг урдигу, болалар ўлими, ҳомиладор аёллар, туғадиган аёллар орасида ҳам ўлим кўплигини халқдан яширдик. Кўп, сурункали, узлуксиз туғиш аёлларнинг силласини Оролдек қуритиб, маънавиятини тўзитиб бораётганини, қалбимиз оғриб ичимизда тан олсак ҳам, ташимизда иллат ва сабабларни мушоҳада қилишга, тегишли маблағ ажратиб, буларнинг олдини олишга ожизлик қилдик. Нимжон, дардсинган миллат бизники – ҳукумат эса Масковда эди-да, келин болам.

Эл ичида юрганим учун аёл қалби, руҳиятининг беқиёс жилваларини кўраман, кўп ўйлайман. Кетма-кет, заиф ва нимжон болаларнинг туғилишига асосий сабаблардан бири мусулмон аёлининг иймони бутлиги, гуноҳдан қўрқиши ҳам эканлигини яхши биламан. Гуноҳдан қўрқиб, боласини олдиролмайди. Қайси мусулмон аёл юраги тагидаги муждани жонидан жонни суғургандек олиб ташлагиси келади? Болани олдириш – нафақат гуноҳ, аёл ҳаёти учун ҳам хавфлилиги ҳақидаку гапирмай қўя қолай. Мустақилликдан кейин ҳукуматнинг дастлабки саъй-ҳаракати ана шу гуноҳ ва хавфнинг олдини олиш ҳақидалиги мени қувонтираяпти. Ҳозир аёлнинг туққанидан кейин ўз саломатлигини тиклаб олиши, бола тушган жойга боладек овқат ейиши, онанинг меҳр булоғини тўлдириш кераклиги, боланинг нормал ва соғлом парвариш қилиши учун имкон йўллари топилаётганидан хурсандман. Булар устида врачлар бетиним ишлашаяпти.

Оналар бамисоли қайнар булоқ бўлиб яшамоқлари керак. Негаки оилада, жамиятда эзгулик муҳитини шу аёллар яратади. Баъзида ҳолсизлик, мадорсизликдан оёғини зўрға кўтариб босаётган аёл – оналарни кўрганимда юракларим эзилиб кетади. Бу ҳолатнинг сабаби узлуксиз ва сурункали туғиш, деб тўғри айтишяпти. Чиллалар – катта-кичиклигидан қатъи назар, жуда кичик муддат. Икки туғиш орасидаги танаффус қанча узоқ бўлса, аёл шунча саломатлигини тиклаб олади.

Илгарилари «10 та туғдим – 6 таси омон», «15 тадан учтаси қолди», деган гаплар бўларди. Ҳозир оз бўлса ҳам, соз бўлсин қабилида иш тутиб жуда тўғри қилишяпти. Дардманд аёлдан туғиладиган болалар ҳам дардманд бўлиши, оилага ҳам, жамиятга ҳам кўп ташвиш орттириши энди сир эмас. Дардманд туғилган болаларга қанча уринманг, онасининг қорнида олиши керак бўлган нарсани тўлиқ бера олмайсиз. Бундай болалар бир умр онасининг, оиланинг, жамиятнинг муттасил назоратида, демакки ташвишида бўлади. Туғуруқхоналардаги реанимация бўлимларида амаллаб туғдириб олинган болаларни табобатнинг сўнгги сўзлари билан ҳаётга қайтаришга, келажакда жамиятимизнинг тўлақонли аъзоси бўлиши учун биринчи навбатдаги зарур ёрдам кўрсатилади, у ердаги фидойи врачлар янги туғилган болалар ўлими кўрсаткичини камайтиришда жонбозлик кўрсатадилар. Лекин барибир болалар дунёга келганини оламга эшиттириб соғлом «инг-а-а!» билан туғилса, қандай яхши!

Башарият авлодлар занжирини бардавом қилиш – аёл зиммасидаги муқаддас вазифа! Аёл – оналар ўзлари қўшажак ҳалқаларнинг жисмонан соғлом, руҳан баркамол бўлиши учун фарзандлари дунёга келмасидан анча илгарироқ қайғуришлари керак, келин болам. Бу борада кўчамиз муюлишида яшайдиган опоқингизнинг тутган йўлини тўғри деб бўлмайди. Янглишмасам, бу аёлнинг ўнга яқин болалари бор. Қачон қараманг, кўчада кир-чир юраверишади. Опоқи: – Мен боғча опа ёки муаллим эмасман, олий маълумотим ҳам йўқ. Булар билан қандай шуғулланаман, – дейдилар. Болаларнинг биронтасида ҳам олий маълумот йўқ. Аммо бозор-ўчарга учар дейишади. «Юмалаб-сумалаб катта бўлаверармиш», «биринибири суяб кетаверармиш». Йўқ, келин болам, бундай ўйлаш нотўғри. Бошоқ тўлиқ ва бўлиқ бўлсагина нон ширин бўлади. Фақат нонгина эмас. Келаси йил яхши ҳосил олиш учун ҳам бўлиқ ғалладан уруғликка олиб қўйилади. Жамиятга ҳам, оиланинг ўзига ҳам ҳар томонлама камол топган кишилар керак. Ҳозиргина ўқиганимиз иккала мактубда ҳам келажак авлодга бўлган жонкуярликни туйиб, севинаяпман-да, келин болам!

ЯХШИ НИЯТ – ЁРТИ МОЛ…

– Ойижон, дуо қилинг, бугун корхонада қилган ишларимиз юзасидан ҳисобот берамиз. Дуойингиз кучи билан эсон-омон ўтиб олай, юқори баҳо олиб, кечқурун сизларни ҳам севинтирай! – дедингиз ўқишга кетаётганингизда.

– Олтин бошингиз омон бўлсин, келин болам! Омадингизни берсин, янги йилда яхши орзу-ниятларингиз сизга қанот бўлсин! Кўпнинг олдида бошингиз эгилмасин! – деб дуо қилдим сидқидилдан.

Ўзим эса фақат оналардагина бўладиган қандайдир хавотир билан ортингиздан қараб қолдим: «Ишқилиб яхши баҳо олсинларда. Янги йилга бир ёруғ кайфият билан кириб борсинлар. Осон эмас, ўқишни битирай деяптилар, охирги довон қолди…»

Хавотирим бежиз эмас, келин болам. Ўқув йили бошланганидан то янги йилга қадар шаҳримиздаги катта корхоналарнинг бирида диплом олди тажрибасини ўтадингиз. Назаримда, мана шу ярим йилда анча ўзгардингиз. Вазминлашдингиз чоғи. Кунда кайфиятингиз баъзан ҳуд, баъзида беҳуд қайтдингиз. Сиздаги бу ўзгаришларни кўриб, бироз ичимда куйиндим ҳам. Менга ўз касбингиздан, танлаган йўлингиздан ҳафсалангиз сўнгандек кўринди. Шунча йиллик ўқиганингиз бекор кетмасайди деб қўрқдим.

Бир ҳафтадан бери мук тушиб, меҳмонхонадаги катта стол юзини қоғозларга тўлдириб, алланарсаларни ёздингиз.

Сизни ҳимояга кузатиб, неварамни ухлатдим. Кейин «Эшикли уй – биров келиб қоладими», деб меҳмонхонага кирдим. Туни билан дарс тайёрлаган бўлсангиз ҳам ҳаммаёқни чинничироқ қилиб қўйибсиз, барака топинг! Ўзимга бу ерда қиладиган иш топмай, унутиб қолдирганингиз – бир дарслик китобингизни олиб меҳмонхонадан чиқдим. Эшикни ёпаётганимда китобингиз орасидан бир варақ қоғоз тушди. Қоғоз сизнинг дастхатингиз билан тўлиқ эди. Бировнинг хатини ўқийдиган одатим йўқ. Бироқ қоғоз охирроғидаги «Ё парвардигор!» хитоби диққатимни тортди. Яна сўнгги пайтлардаги сиздан бўлган хавотирим дилимни тирнаб ўтди. Шошиб саҳифани бошидан ўқий бошладим: «Ишим юзасидан корхоналарга бош бўлган идораларга кўп боришга тўғри келди. Идораларда ўз иқтидори, малакаси, билими, қобилиятини қоғозбозлик гирдобига кўмиб ўтирганлар кўплигини шу «дипломсиз» ақлим билан ҳам тушуниб турибман. Бу – замбарак билан чумчуқ овлашдек кўринади. Енгил саноат корхоналаримиз эса ўз маҳсулоти билан «жаҳон бозори»га чиқолмаяпти. Нега? Ўша узоқдаги жаҳон бозорига чиқолмасак ҳам, жилла бўлмаса, ўз халқимизга манзур маҳсулот чиқара олмаётганимизнинг сабаби фақат кадрлардан тўғри фойдалана олмаётганимизми? Ёки бошқа сабаблари ҳам борми? Корхоналарнинг ишини, кишиларнинг эҳтиёжини яхшилаб ўрганмай туриб, бунинг тагига етиш амри маҳол экан. Мен тенгилар катта бурилиш қилиши кераклигини ҳис қилиб турибман. Аммо қандай? Ҳозирги ҳамма ўзини нима қилиб бўлса ҳам пул топишга ураётган бир даврда менинг бу гапларим кўпчиликка кулгили кўринар. Аммо мен буни чин дилдан айтаяпман. Ё, парвардигор! Ўзинг қалбимга мадад бер! Томирларимдаги ўтни сўндирма! Қалбимга ишонч бер! Элим учун, юртим учун ҳам бурилиш қилишимиз керак! Институтдан сўнг вазирликда ишлашдан бош тортдим. Тажриба ўтаган корхонага юборишларини илтимос қилдим. Кўзлаган мақсадим, ўйлаган ниятимга етиш учун ҳам шундай қилиш керак!..»

Яхши ният муборак, келин болам! Ўргилиб кетай сиздан! Ният қанчалик яхши бўлмасин, у буюм ёки зеб-зийнат эмас, уни муборакбод этиб бўларканми деб ҳайрон бўлманг, келин болам. «Яхши ният – ёрти мол!» деган нақл бор. Қолаверса, яхши ният олижаноб кишиларнинг қалб мулкидир. Ёш бошингиз билан элингиз, юртингиз учун куйинаётганингизда олижаноблик қирраларини кўриб севинганимдан муборакбод этаяпман.

Яхши ният қила билганингиз ана шундай яхши хислатлар эгаси эканингиздан нишона, келин болам! Бир жойда ўқиганим бор эди: «Яхши хулқ ва ақл кучи… инсоннинг қимматли хислатидир. Бизнинг ўзимизда ва хатти-ҳаракатимизда шу икки хислат бор бўлса, афзалликка ва мукаммалликка эга бўламиз ва уларнинг иккаласи туфайли биз олижаноб ва яхши инсонлар бўламиз: бизнинг ҳаёт тарзимиз саховатли, бизнинг хулқ-атворимиз эса мақтовли бўлади». Янги йил олдида фарзандларим қатори сиз – келин боламнинг яхши ниятингиз – ўз касбингизни яхши эгаллаб, эл-юртга сидқидилдан хизмат қилиш истагингиз билан танишганимдан ичимда чироқ ёнганини яширолмай қолдим.

 
Бўронни севмаса, дил нечун тепур?
Тириклик не керак бемеҳнат, беғам…
 

деган экан шоири замон.

Дунёда неча киши бўлса, уларнинг ҳеч бири бошқасини такрорламайди. Демак, ҳар бир киши ўзи бўлиб яшаб ўтиши, ўзлигини кўрсатиб, ўзига хос из қолдириб кетиши керак. Варақдаги дастхатингиздан буни сиз чуқур англаганингизни сезиб, чин қалбдан муборакбод этаяпман, келин болам!

«Тақдирни қўл билан яратур инсон», деган ҳикматни ҳаммамиз биламиз. «Нима эксанг – шуни оласан», деган мақол ҳам болалигимиздан ёд бўлиб кетган. Давр тақозоси, авлодлар тажрибаси, донишмандлар даҳоси билан яралган афоризм ҳам ҳеч ёдимдан чиқмайди, келин болам. «Ҳаракат эксанг – кўникма оласан, кўникма эксанг – характер оласан, характер экиб эса тақдир оласан!» Шундай, келин болам, ким нимани кўрса, ким нимага интилса, ким нимани қандай тушунса, ким нимага интиқ бўлса, ким нимани дилдан соғинса, шу бўлади. Яхшиликни кўриб, яхшиликни эшитиб, яхшиликни соғиниб, яхшилик қилишга интилиб яшаган инсон эзгулик мевасини олишига шубҳа йўқ! Шунинг учун ҳам янги йилингиз, яхши ниятларингиз, эзгу интилишларингиз муборак бўлсин, келин болам! Орзу-ниятларингиз қўш қанотингиз бўлсин! Ўғлим билан қўша қариб, аждодлар руҳи сизларга мададкор бўлсин.