Текст книги "Уч мушкетёр"

– Эшитяпсанми! – деди у. – Бизни эшитиб қолишди, бу ерга келишяпти! Ҳаммаси тамом, биз ҳалок бўлдик!

– Йўқ, – эътироз қилди Фельтон, – тақиллатаётган соқчи. У кузатувчи келяпти деб мени огоҳ этяпти.

– Ундай бўлса югуринг эшикнинг олдига, уни ўзингиз очинг.

Фельтон итоат қилди – бу аёл унинг бутун фикру хаёлини, бутун қалбини қўлга олиб бўлган эди.

У эшикни очди-ю, соқчи патрулга қўмондонлик қилгувчи сержантга юзма-юз келиб қолди.

– Нима бўлди? – сўради ёш лейтенант.

– Ёрдамга чақирганингизни эшитиб қолгудай бўлсам, эшикни очишни буюриб эдингиз менга, лекин калитни қолдириш эсингиздан чиқипти. – Мен додлаганингизни эшитиб қолдим, лекин сўзларини англамадим. Эшикни очмоқчи бўлиб эдим у ичкаридан берк экан, шунда мен сержантни чақирдим…

– Ҳузурингизда ҳозирман, – садо берди сержант.

Фельтон ўсал бўлиб довдираб, лом-мим демасдан турарди.

Миледи диққатни ўзига тортиши кераклигини тушунди – у чопиб стол ёнига бориб, унга Фельтон қўйган пичоқни олди-да, бақириб берди:

– Хўш, менинг ўлишимга тўсқинлик қилишга нима ҳаққингиз бор?

– Ё раббий! – унинг қўлида пичоқ ялтираганини кўриб хитоб қилди Фельтон.

Шу маҳал даҳлизда аччиқ қаҳқаҳа янгради.

Шовқин жалб этган барон ёнида қилич ва эгнида халат билан бўсағада пайдо бўлди.

– Ҳа-а… – чўзиб қўйди у. – Мана трагедиянинг охирги пардасига ҳам етиб олдик! Кўрдингизми, Фельтон, худди мен сизга каромат қилиб берганимдек, драма барча паллаларидан бир-бир ўтди. Лекин хотирингиз жам бўлсин, қон тўкилмайди.

Агар Фельтонга ўз жасоратининг ошиғич ва қўрқинчли исботини бермаса, хароб бўлишини миледи тушунди.

– Сиз янглишяпсиз, милорд, қон тўкилади ва бу қонни тўкилишига ким мажбур қилган бўлса, илоё ўшаларнинг бошига тўкилсин!

Фельтон қичқириб юборди-да, миледи томон отилди, у кечикди – миледи ханжарни ўзига уриб бўлган эди.

Лекин бахтли тасодиф шарофати билан, сирасини айтганда – миледининг чаққонлиги шарофати билан ханжар ўз йўлида ўша аср аёлларининг кўксини совут мисол ҳимоя қилиб турган корсетнинг пўлат тасмасига дуч келган эди. Пичоқ сирғалиб кетган-у тери билан қовурға ўртасидан қиясига санчилган

Лекин шунга қарамасдан миледининг кўйлаги шу заҳоти қонга беланди.

Миледи чалқанчасига йиқилган ва сиёқидан ҳушдан кетган эди.

Фельтон пичоқни суғуриб олди.

– Қаранг, милорд, – тунд гапирди у, – мана, мен қўриқлаган, ўзини ҳаётдан жудо қилган аёл.

– Хотирингизни жам қилинг, Фельтон, у ўлгани йўқ, – эътироз қилди лорд Винтер, – бундай азроиллар осонликча жон бермайдилар… Хавотирланманг, меникига жўнанг-да, ўша ерда кутиб туринг мени.

– Бироқ милорд…

– Жўнанг, мен сизга амр қиляпман.

Фельтон ўз бошлиғига итоат қилди, лекин хонадан чиқа туриб пичоқни кўкрагига яшириб қўйди.

Лорд Винтерга келганда, у фақат миледига қарашиб турган аёлни чақириш билан чекланди, аёл кўрингач, ҳамон беҳуш ётган асирани унинг парваришига ҳавола қилди-да, миледи билан холи қолдирди.

Лекин жароҳат унинг тахминларига хилоф равишда оғир бўлиб чиқиши эҳтимоллиги сабабли у дарҳол табибга чопар юборди.

XXVIII
Қочиш

Худди лорд Винтер тахмин қилганидек, миледининг жароҳати хавфли эмас эди: миледи барон чақиртирган, уни шоша-пиша ечинтира бошлаган аёл билан ёлғиз қолиши биланоқ кўзини очди.

Бироқ ўзини дармонсиз ва хастага солмоқ керак эдики, миледи сингари масхарабоз учун бу нарса мушкул эмас эди; шўрлик оқсоч асира томонидан алданди-қолди ва унинг қистовларига ҳам қарамасдан ўжарлик қилиб, тун бўйи унинг тўшаги олдида ўтириб чиқишга қарор қилди.

Лекин бу аёлнинг борлиги миледининг ўз хаёлларига ғарқ бўлишига халал бермасди.

Шак-шубҳасиз, Фельтон унинг сўзларининг чинлигига амин бўлди, Фельтон унга жону тани билан содиқ эди: энди агарда унга фаришта намоён бўлса-ю, миледига айб тақай бошласа эди, у ўз руҳиятининг ҳозирги аҳволида ўша фариштани иблис вакили деб қабул қиларди чоғи.

Бу фикрдан миледи жилмайиб қўяр, негаки ҳозирдан эътиборан Фельтон унинг ягона илинжи, ягона нажот воситаси эди.

Лекин лорд Винтер ундан шубҳаланиб қолиши мумкин эди, ахир энди Фельтонни ўзининг устидан назорат ўрнатиши мумкин эди.

Эрталаб соат тўртларда табиб келди, лекин миледининг яраси битишга улгурган ҳамда табиб на унинг йўналишини, на чуқурлигини белгилай олди, фақатгина томир тепишидан беморнинг аҳволи таҳлика туғдирмаслигини аниқлади.

Эрталаб миледи ўзини парвариш қилгувчи аёлни унинг тун бўйи ухламагани ва дамини олишга муҳтожлиги баҳонасида жўнатиб юборди.

У нонушта олиб келишганда Фельтон келади деб умидвор эди, лекин Фельтон қадам босмади.

Наинки унинг ҳадиклари тўғри чиққан бўлса? Наинки бароннинг шубҳаси остида қолган Фельтон ҳал қилгувчи дақиқада ёрдамга келмаса? Унинг бор-йўғи бир куни қолган эди: лорд Винтер унга жўнаш муддати йигирма тўртинчи кунга тайин этилганини айтган эди, йигирма иккинчи куннинг тонги эса отиб бўлди.

Ҳар қалай миледи ҳарна тоқат қилиб пешингача кўз тикди.

Гарчи у эрталаб туз тотмаган бўлса-да, пешинликни одатдаги вақтда келтирдилар, у ҳам даҳшат ичида ўзини қўриқлагувчи аскарларнинг уст-боши бўлаклигини кўриб қолди. Шунда у юрак бетлаб Фельтон қани деб сўраб кўрди. Унга Фельтон бир соат бурун отга миниб жўнаб кетганини жавоб қилдилар.

У барон ҳалиям қалъадами-йўқми деб суриштириб кўрди. Аскар тасдиқлаб жавоб берди ва мабодо асира ўзи билан гаплашишни ихтиёр этса, хабар қилишни буюрганини қўшиб қўйди.

Миледи ўзининг ҳозир ҳаддан ташқари заифлиги ва бирдан-бир истаги танҳо қолишлигини айтди.

Аскар пешинликни столга қўйди-да, чиқиб кетди.

Фельтонни четлатганлар, денгиз пиёда аскарларини алмаштирганлар – демак, Фельтонга ортиқ ишонмай қўйишган.

Бу асирага берилган сўнгги зарба эди.

Хонада ёлғиз қолгач, миледи ўрнидан турди: уни оғир ярадор санасинлар учун эҳтиёткорлик қилиб эрталабдан бери ётган тўшаги лаҳча чўғ манқал каби уни куйдирмоқда эди. У эшикка кўз ташлади – туйнукка тахта қоқиб ташланган эди. Барон бирор иблисона йўл билан бу тешик орқали у соқчиларни йўлдан уриб қўймасин деб қўрққан бўлса ажаб эмас.

Миледи қувонганидан жилмайиб қўйди: ниҳоят у кузатишларидан чўчимасдан ўзини изтиробга солаётган ҳисларга эрк бериши мумкин бўлди-я. Ғазаб тутқаноғида у қафасга қамалган йўлбарс сингари хона бўйлаб ўзини ҳар ён ура бошлади. Пичоқ қўлида қолганида борми, бу дафъа у ўзини эмас, баронни ўлдиришга бел боғлаши турган гап эди.

Соат олтида лорд Винтер келди; у тиш-тирноғигача қуролланиб олган эди. Миледи атиги эси паст сарой кавалери деб хаёл қилиб юрган бу киши ажойиб мирғазаб бўлиб қолган: у ҳамма нарсани олдиндан билиб тургандай, ҳамма нарсага фаросати етадигандай, ҳамма нарсанинг олдини олаётгандай туюларди.

Миледига ташланган бир назар унинг кўнглидаги гапни аён этди.

– Шундай бўла қолсин, – деди у, – лекин бугун сиз мени ҳали ўлдиролмайсиз: қўлингизда энди қурол йўқ, ҳам бунинг устига мен ҳушёрман. Сиз бояқиш Фельтонни йўлдан ура бошладингиз, у сизнинг иблисона таъсирингизга берила бошлади, лекин мен уни қутқариб қолмоқчиман, у сизни бўлак кўрмайди, ҳаммаси тамом. Лаш-лушларингизни йиғиштириб қўйинг, эртага йўлга чиқасиз. Мен сизнинг жўнашингизни дастлаб йигирма тўртинчи кунга тайинлаган эдим, лекин кейин нечоғлиқ тез амалласа, иш шунчалик тайинроқ бўлади деб ўйлаб қолдим. Эртага тушда Бэкингем имзо қўйган бадарғангиз хусусидаги фармон қўлимда бўлади. Агар кемага ўтирмасдан туриб сиз бирор кимсага лоақал бир сўз қотсангиз, сержантим манглайингизга ўқ узади – унга шундай амр қилинган. Агар кемада сиз капитаннинг рухсатисиз бирор кимсага лоақал бир сўз қотсангиз капитан сизни денгизга улоқтириб ташлашни буюради – унга шу фармойиш берилган. Хайр. Сизга бутун хабар қилмоқчи бўлган бор гапим шу. Сизни эртага кўраман – сиз билан хайр-маъзур қилгани келаман.

Шу сўзлар билан барон йироқлашди.

Миледи шу сиёсатли ваъзни лабларида нафратли табассум, кўнглида беҳудуд қаҳр билан тинглади.

Кечки таом келтирдилар. Миледи ўзининг овқатдан еб, бақувват бўлиб олиши лозимлигини сезди: бу туни нималар содир бўлиши мумкинлиги номаълум эди, мудҳиш ва суронли бу тун аллақачон сурилиб келмоқда эди; осмон бўйлаб оғир-оғир булутлар кезиб юрар, яшиннинг олис чақмоқлари эса довулдан дарак берарди.

Довул кечқурун соат ўнларда бошланди. Миледи ўз кўнглида ҳукм сургувчи саросимага табиатнинг шериклигини кўриб турганидан хушнуд эди; момақалдироқ унинг қалбидаги қаҳру ғазаби сингари гумбурларди; унинг назарида шиддатли шамол шохларини қайириб, баргларини учириб дарахтларга урилгани каби унинг юзига тегиб сийпалаётгандай эди; у бўрон сингари увларди, овози эса гўё ўзидек оҳ чекиб зорланаётган табиатнинг қудратли овозига жўр бўларди.

Тўсатдан миледи дераза тақиллаганини эшитиб қолди-ю, яшиннинг хира шуъласида панжара орқасида одам изини кўрди.

У чопиб дераза ёнига борди-да, уни очиб юборди.

– Фельтон! – дея қичқириб юборди у. – Мен қутулдим!

– Ҳа, – садо берди Фельтон, – лекин секинроқ гапиринг! Мен ҳали панжаранинг симларини арраламоғим керак. Фақат эҳтиёт бўлинг, сизни улар эшик туйнугидан кўриб қолишмасин.

– Мана сизга худо биз томондалигининг исботи, Фельтон, – деди миледи, – улар туйнукка тахта қоқиб ташлашибди.

– Буниси дуруст, парвардигор уларни ақлдан оздирибди! – жавоб берди Фельтон.

– Мен нима қилишим керак? – сўради миледи.

– Ҳеч нима, мутлақо ҳеч нима, деразани ёпиб қўйсангиз бўлади. Жойингизга ётинг ёки ҳеч бўлмаса ечинмасдан ёнбошлаб туринг. Қачон тугатсам, тақиллатаман. Лекин сиз менга эргашишга қодирмисиз?

– О, албатта!

– Жароҳатингиз-чи?

– Менга азоб бериб турибди, лекин юришимга халал бермайди.

– Биринчи ишорамга шай туринг.

Миледи деразани беркитиб, чироқни ўчирди, унга Фельтон маслаҳат берганидай ётди-да, кўрпанинг ичига кириб кетди. Бўроннинг гувиллаши ичида у панжара устидан юрган арранинг чийиллашини эшитиб ётар ва ҳар чақмоқ чаққанида дераза ойналари орқасидаги Фельтоннинг қорасини илғаб қоларди.

Бутун бир соат у зўрға нафас олиб совуқ терга ботганча даҳлиздаги сал шовқиндан юраги орқасига тортиб кетаётганини ҳис қилиб ётди.

Йиллар каби чўзилиб кетадиган соатлар бўлади.

Бир соатдан кейин Фельтон яна деразани тақиллатди.

Миледи ўрнидан сапчиб турди-да, уни очиб юборди. Панжаранинг икки сими арралаб ташланган-у, бир одам сиққудай тешик ҳосил бўлган эди.

– Тайёрмисиз? – сўради Фельтон.

– Ҳа. Ўзим билан бирор нарса олишим керакмийўқми?

– Агар олтинингиз бўлса олинг.

– Ҳа, хайриятки, ёнимдаги олтинни ўзимга қолдиришган.

– Яна яхши, мен ўзимнинг бор пулимни кема ёллашга сарф қилиб бўлдим.

– Олинг, – Фельтонга олтин танга тўла халтани тутқазиб деди миледи.

Фельтон халтани олди-да, уни пастга, девор тагига ташлади.

– Энди бўлса, – деди у, – тушиш вақти бўлди.

– Яхши.

Миледи креслога чиқди-да, деразадан бош чиқарди. У офицернинг жарлик тепасида арқон нарвонда осилиб турганини кўрди.

Шундагина уни даҳшат қамради ва аёллигини унинг эсига солди.

Бу оғзини очиб турган ўпқон уни қўрқитмоқда эди.

– Мен шундан чўчиган эдим-да, – деди Фельтон.

– Ҳечқиси йўқ… Ҳечқиси йўқ… – деди миледи. – Мен кўзимни юмиб тушаман.

– Сиз менга ишонасизми? – сўради Фельтон.

– Сўраб ўтирганингизни қаранг!

– Менга қўлларингизни узатинг. Уларни бирлаштиринг, чўзинг. Мана бундай.

Фельтон миледининг қўл панжаларини ўзининг рўмолчаси билан, рўмолча устидан эса арқон билан боғлаб қўйди.

– Нима қиляпсиз? – таажжуб билан сўради миледи.

– Қўлларингизни менинг бўйнимга солинг-да, ҳеч нимадан қўрқманг.

– Мени деб сиз мувозанатни йўқотасиз ва иккимиз ҳам йиқилиб майиб бўламиз.

– Ташвишланманг, мен денгизчиман.

Бир сония ҳам ғанимат эди; миледи қўллари билан Фельтоннинг бўйнидан қучоқлаб олди-да, унинг кўмагида деразадан ошиб ўтди.

Фельтон оҳиста поғонадан-поғонага туша бошлади. Икки кишининг вазнига қарамасдан нарвон шиддатли шамол зўридан ҳавода тебранарди.

Бирдан Фельтон тўхтаб қолди.

– Нима бўлди? – сўради миледи.

– Секинроқ! – деди Фельтон. – Мен бировнинг қадам товушларини эшитяпман.

– Бизни кўриб қолишди!

Бир-икки сония улар жим қолиб, тинглаб турдилар.

– Йўқ, – тилга кирди ниҳоят Фельтон, – ҳеч бало йўқ.

– Лекин кимнинг қадам товушлари бу?

– Бу дозор бўлиб қасрни айланиб юрган соқчилар.

– Хўш, улар қаердан ўтиб кетиши керак?

– Нақ бизнинг тагимиздан.

– Улар бизни пайқаб қолишади.

– Йўқ, агар чақмоқ чақиб қолмаса.

– Улар нарвон учига тегиб кетишади.

– Хайриятки, ергача у олти фут етмай турибди.

– Ана улар, ё раббий!

– Жим туринг!

Улар ердан йигирма фут баландда қимир этмасдан нафаслари ичига тушиб осилиб туришарди, айни шу пайти эса кула-кула суҳбатлашиб аскарлар ўтиб борардилар.

Қочоқлар учун даҳшатли дақиқа келди.

Патрул ўтиб кетди. Фақат йироқлашаётган қадам шарпаси-ю, олисда сўниб бораётган овозлар эшитилиб турарди.

– Энди биз халос бўлдик, – деди Фельтон.

Миледи бир энтикиб олди-да, ҳушидан кетди.

Фельтон яна осилиб туша бошлади. Нарвоннинг пастки учига етиб олиб ва ортиқ оёқ учун таянч сезмасдан у зиналарга қўллари билан тирмашиб туша бошлади; ниҳоят сўнггисига илашиб туриб, унда осилиб қолди ва оёқлари ерга тегди. У эгилиб олтин тўла халтани ердан олиб тишига қистирди.

Кейин миледини қўлларига кўтариб, патрул йироқлашган тарафга қарама-қарши томонга жадал юриб кетди. Ҳадемай у дозор йўлидан четга бурилиб, қояларни оралаб пастга тушди ва то қирғоққача етиб олгач, ҳуштак чалди.

Унга жавобан худди шундай ҳуштак эшитилди ва беш дақиқа ўтгач, денгизда тўрт нафар эшкакчиси билан қайиқ кўринди.

Қайиқ иложи борича яқин сузиб келди: бу ернинг саёзлиги унинг қирғоққа тақалиб келишига тўсқинлик қилди. Фельтон ўзининг бебаҳо юкини ҳеч кимга ишонмай, бели бўйи сувга кирди.

Хайриятки, бўрон тина бошлаган эди. Бироқ денгиз ҳали пишқириб ётарди; жимит қайиқни тўлқинлар худди ёнғоқ пўчоғи сингари юқорига ирғитиб ўйнарди.

– Кемага! – буюрди Фельтон. – Эшкакни чаққонроқ эшинглар!

Тўрт бирдай денгизчи эшкак эшиб кетди, лекин денгиз бирам қаттиқ тўлқинланар эдики, эшкаклар сувни базўр ёрарди.

Лекин шунга қарамасдан қочоқлар қасрдан узоқлашиб борардилар, энг муҳими эса шу эди.

Тун қоп-қоронғи келди ва қайиқдан соҳил қарийб кўзга илинмас, соҳилдан-ку қайиқни асло кўриб бўлмас эди.

Денгизда аллақандай қора нуқта чайқалиб турарди.

Бу кема эди.

Тўрт денгизчи жонини жабборга бериб эшкак эшарди. Фельтон аввал миледининг қўлларини боғлаб турган чилвирни, кейин эса рўмолчани ҳам ечиб ташлади.

Унинг қўлларини бўшатиб қўйгач, у ҳовучига денгиз сувидан олди-да, миледининг юзига сепди.

Миледи бир хўрсиниб, кўзларини очди.

– Мен қаердаман? – сўради у.

– Сиз халос бўлдингиз! – жавоб берди ёш офицер.

– Вой! Мен халос бўлдимми! – хитоб қилди у. – Ҳа, ана осмон, мана денгиз! Мен нафас олаётган ҳаво – эрк ҳавоси… Уф!.. Сизга ташаккур, Фельтон, ташаккур!

Йигит уни бағрига босди.

– Лекин қўлларимга нима бўлди? – ҳайрон қолди миледи. – Уни худди исканжага олишгандай!

Миледи қўлларини кўтарди: дарҳақиқат унинг панжалари увишиб, кўкариб кетган эди.

– Ҳайҳот! – бу чиройли қўлларга термилиб ва меҳр билан бошини чайқаб хўрсиниб қўйди Фельтон.

– Эҳ, бу арзимаган нарса, арзимаган нарса! – хитоб қилди миледи. – Энди эсимга тушди.

Миледи алланимани қидиргандай ён-верига кўз югуртириб қўйди.

– У шу ерда, – уни тинчитди Фельтон ва оёқлари билан олтин солинган халтани унинг ёнига суриб қўйди.

Улар кема ёнига сузиб боришди. Кемадаги навбатчи посбон қайиқда ўтирганларни чақирди – қайиқдан жавоб қилишди.

– Бу қандай кема? – суриштирди миледи.

– Сиз учун ёллаган кемам.

– У мени қаерга элтиб қўяди?

– Истаган жойингизга, мени Портсмутда тушириб қўйса, бас.

– Сиз Портсмутда нима қилмоқчисиз? – сўради миледи.

– Лорд Винтернинг фармойишларини бажо келтирмоқчиман, – хунук илжайиб гапирди Фельтон.

– Қандай фармойишларини?

– Ажабо, ақлингиз етмаяптими?

– Йўқ. Илтимос, очиқроқ гапиринг.

– Менга ишонмай қўйиб у, сизни ўзи қўриқлашга қарор қилди, мени бўлса, сизнинг сургунингиз хусусидаги фармонни Бэкингемнинг қўлини қўйдиргани олиб боришга жўнатиб юборди.

– Лекин у сизга ишонмаса, қандай қилиб ўша фармонни етказишни сизга топширди.

– Нима олиб кетаётганимни мен билишим шартмиди?

– Бу гап тўғри. Портсмутга жўнаб кетяпман денг?

– Мен шошилишим зарур: эртага, йигирма учинчи куни Бэкингем флот билан сузиб кетиб қолади.

– У эртага жўнаб кетяптими? Қаерга?

– Ларошелга.

– У бормаслиги шарт! – ўзининг одатдаги вазминлигини йўқотиб қичқириб юборди миледи.

– Хотиржам бўлинг, – жавоб берди Фельтон, – у жўнаб кетмайди.

Миледи қувончдан қалтираб кетди – у ёш йигитнинг юрак қаъридаги ўйларини уқиб олди, у ерда Бэкингемнинг ажали ёзилган эди.

– Фельтон, сен худди Иуда Маккавей сингари улуғсан! Агар сен ўлсанг, мен ҳам сен билан бирга жон бераман, сенга айтадиган бор гапим шу.

– Секинроқ! – унга эслатди Фельтон. – Биз етиб қолдик.

Дарҳақиқат, қайиқ аллақачон кемага яқин бориб қолган эди.

Фельтон нарвондан биринчи бўлиб чиқди-да, миледига қўлини узатди, денгизчилар эса уни суяб туришди, негаки денгиз ҳали бесаранжом эди.

Бир дақиқа ўтгач, улар палубада туришарди.

– Капитан, – деди Фельтон, – мана мен сизга айтган ва соғу саломат Францияга етказиб қўйилиши лозим бўлган хоним.

– Минг пистол эвазига, – жавоб берди капитан.

– Беш юзини сизга бериб қўйганман.

– Тўппа-тўғри.

– Мана қолган беш юзи ҳам, – олтин тўла халтага қўл уриб гапга аралашди миледи.

– Йўқ, – эътироз билдирди капитан, – мен ҳеч қачон лафзимдан қайтмайман, мен шу ёш йигитга сўз бериб қўйганман: қолган беш юзи менга Булонга етиб олгандан кейин берилса бас.

– У ерга етиб оламизми ўзи?

– Соғу саломат, – тасдиқлади капитан. – Бу худди менинг отим Жек Бутлер бўлгани каби ҳақ гап.

– Гап бундай: агар сиз сўзингизнинг устидан чиқсангиз, мен сизга беш юз эмас, минг пистол бераман.

– Яшасин дилбар хоним! – қичқириб юборди капитан. – Кошки эди худо сиз зоти олиялари сингари йўловчилардан менга кўпроқ бериб турса!

– Ҳозирча эса, – деди Фельтон, – бизни кўрфазга элтиб қўйинг… эсингиздами, мени элтиб қўясиз, деб келишганимиз-чи.

Жавоб ўрнида капитан зарур томонга йўл олишни буюрди ва саҳар соат еттиларда кичик кема Фельтон кўрсатган қўлтиқда лангар ташлади.

Йўл-йўлакай Фельтон миледига ўзининг Англияга жўнаб кетиш ўрнига шу кемани ёллагани, қайтиб келгани, тобора юқорига кўтарилгани сайин тошлар орасидаги ёриқларга темир ҳалқалар тиқиб, сўнгра уларга оёқ қўйиб деворга тирмашиб чиққани ва дераза панжарасига етиб олгач, арқон нарвонни боғлаб қўйганларининг ҳаммасини сўзлаб берди. Қолганлари миледига маълум эди.

Миледи Фельтоннинг ниятини мустаҳкамлашга уринарди. Лекин унинг дастлаб айтган сўзлариданоқ миледи фаҳмладики, ёш мутаассибни рағбатлантириш тугул шахтидан қайтариш зарур экан.

Улар, миледи эрталаб соат ўнгача Фельтонни кутиб туради деб шартлашиб олишди, борди-ю, соат ўнда у қайтиб келмаса, миледи йўлга чиқаверади.

У пайтда борди-ю Фельтон озодликда қолса, улар Францияда Бетюндаги кармелиткалар монастирида учрашадилар.

XXIX
Портсмутда 1628 йил 23 августда нелар содир бўлган

Фельтон миледи билан унинг қўлини ўпиб, худди сайрга кета туриб акаси синглиси билан хўшлашганидай хайрлашди.

Сиртидан у ҳамишагидек хотиржам кўринар, фақат кўзлари ғайриоддий безгаксимон бир ўт билан чақнаб турарди. Унинг юзи одатдагидан рангпарроқ, лаблари қаттиқ қимтилган, гаплари эса ичида кўпираётган тунд ҳисларни фош этиб қисқа-қисқа ва кескин жарангларди.

Ўзини кемадан соҳилга олиб кетаётган қайиқдалигида унинг икки кўзи палубада унга қараб турган миледига қадалган эди. Уларнинг иккалови ҳам энди таъқибдан деярли чўчимасдилар: миледи хонасига ҳеч қачон соат тўққиздан илгари кирмасди, қасрдан Лондонгача эса йўл уч соатлик эди.

Фельтон қирғоққа тушди, адирдан қоя чўққисига чиқиб олиб, миледини охирги марта қутлади-ю, шаҳар томон юз тутди.

Йўл нишоб кетган ва Фельтон юз қадамча юрганда унга кеманинг мачтаси кўриниб турарди, холос.

У тахминан ярим мил нарида минора ва иморатлари тонг туманига бурканиб, унинг қаршисида қад кўтариб турган Портсмут сари ошиқарди.

Портсмутнинг у ёғида денгизни кемалар босиб кетган эди; уларнинг мачталари қиш нафасидан яланғочланган теракзор сингари шамолда тебраниб турарди.

Олға қараб жадал одимларкан Фельтон Яков I ва Карл I нинг арзандаси бўлмиш Бэкингемга қарши барча қалбаки ёки ҳақиқий айбларни – ўзида икки йиллик мулоҳазалар ва пуританлар даврасида узоқ муддат бўлиш натижасида жамланиб қолган айбларни бир-бир хаёлидан ўтказарди.

Фельтон бу министрнинг шов-шувига сабаб бўлган ошкор ва таъбир жойиз бўлса европа жиноятларини, унга миледи тақаётган хусусий ва ҳеч кимга номаълум жиноятларини қиёслар экан, Бэкингем сиймосида муроса қилиб юрган икки одамдан ўша ҳаёти оммадан пинҳон бўлиб келганининг гуноҳи кўпроқ деб топарди. Гап шундаки, ҳатто чумоли билан таққослаганда ҳам аслида кўзга зўрға илашгувчи чанг зарралари катталаштириб кўрсатгувчи ойна орқали қўрқинчли махлуқлар бўлиб кўринганидай, Фельтоннинг ғаройиб, ногаҳон ва жўшқин севгиси унга леди Винтернинг паст ва уйдирма даъволарини муболағали ўлчовларда тасвир этарди.

Тез юриш уни бадтар авжига миндирар эди, ўша ерда, унинг ортида даҳшатли қасос хавфи остида ўзи севган ёки тўғрироғи ўзи муқаддас деб билиб топинган аёл қолаётгани хусусидаги ўй, боягина бошидан кечирган ҳаяжон, сезилаётган чарчоқ – буларнинг ҳаммаси уни бағоят кўтаринки руҳий аҳволга солмоқда эди.

У Портсмутга эрталаб соат саккизларда кириб борди. Бутун шаҳар аҳолиси оёққа турган эди; кўча-кўйларда, кўрфазда ноғоралар чалинмоқда эди; жўнаб кетаётган аскарлар денгиз сари боришарди.

Фельтон бошдан-оёқ чанг ва терга ботиб адмиралтействога етиб борди; унинг одатда рангпар юзи иссиқ ва ғазабдан қизариб кетган эди.

Соқчи уни ўтказишни истамади, лекин Фельтон қоровуллар саркорини чақирди ва чўнтагидан ўзига элтиб бериш буюрилган фармонни чиқариб, маълум қилди:

– Лорд Винтердан қисталанг топшириқ.

Қоровуллик саркори зоти олийларининг энг қалин дўстларидан эканлигини ва ундан ҳаммага маълум лорд Винтернинг номини эшитгач, бунинг устига яна денгиз офицери усти-бошида бўлган Фельтонни ўтказиб юборишга буйруқ берди.

Фельтон ғизиллаб саройга кириб кетди.

У даҳлизга кириб бораётган пайтда у ерга афтидан чанг ёғилган етиб келган заҳоти гуппа йиқилган отини қолдирган бир киши ҳарсиллаб кириб келди.

Фельтон билан номаълум киши герсогнинг тўла ишончини истифода қилгувчи маҳрам Патрикка баравар мурожаат қилдилар.

Фельтон ўзининг барон Винтер томонидан юборилганини айтди; у киши ким томонидан юборилганини айтишдан бош тортди ва ёлғиз герсогга ўзини танитиши мумкинлигини баён этди. Уларнинг ҳар бири биринчи бўлиб ўтиб кетиш талабида туриб олган эди.

Лорд Винтерни герсог билан хизмат юмушлари ҳам, дўстона робиталар ҳам боғлаб турганидан бохабар Патрик унинг номидан келган кишини аъло кўрди. Нариги чопарнинг кутиб туришига тўғри келди ва унинг ишини пайсалга солаётган Патрикка ичида лаънат ўқиётгани кўриниб турарди.

Маҳрам Фельтон билан бирга шаҳзода Субиз бошчилигидаги Ларошел аҳли вакиллари қабулга мунтазир туришган катта залдан ўтди-да, уни Бэкингем боягина ваннахонадан чиқиб, доимгидек зўр ҳафсала билан ясан-тусанини тугатаётган хона эшиги олдига бошлаб борди.

– Лейтенант Фельтон, – ахборот берди Патрик, – лорд Винтернинг топшириғига мувофиқ ташриф буюрган.

– Лорд Винтернинг топшириғига мувофиқми? – такрорлади Бэкингем. – Уни киритиб юборинг.

Фельтон кириб келди. Бу пайтда Бэкингем шоҳона зарбоф чопонни диванга улоқтириб, ҳаммаёғига дур қадаб ташланган кўк бахмал камзулини кияётган эди.

– Не важдан бароннинг ўзи келмади? – сўради Бэкингем. – Унга бугун эрталаб кўз тутдим.

– У киши, – деб жавоб берди Фельтон, – бу шарафга ноил бўлолмаслигидан ғоят афсусдалигини сиз зоти олийларига етказишни менга топширди, негаки қасрда у кишининг ўзи посбонлик қилиб туришига тўғри келиб қолди.

– Ҳа, ҳа, хабарим бор. Унинг қўлида асира бор.

– Ана шу асира хусусида сиз зоти олийлари билан гаплашиб олмоқчи эдим.

– Хўш, гапиринг.

– Сизга айтишим зарур бўлган гапни сиздан бўлак ҳеч ким эшитмаслиги шарт, милорд.

– Бизни холи қолдиринг, Патрик, – амр этди Бэкингем, – лекин яқин орада туринг, қўнғироқ қилишим билан дарров келасиз. Мен сизни ҳозир чақираман.

Патрик чиқиб кетди.

– Биз ёлғизмиз тақсир, – деди Бэкингем. – Гапиринг.

– Милорд, барон Винтер сизга бундан бир-икки кун муқаддам Шарлотта Баксон номли бир ёш жувоннинг сургунига оид фармонга имзо чекишни ўтиниб сизга ёзган эди.

– Ҳа, тақсир, мен ҳам ўша фармонни ўзингиз олиб келинг ёки бериб юборинг, мен унга имзо қўйиб бераман дегандим.

– Мана у, милорд.

– Беринг.

Герсог Фельтоннинг қўлидан қоғозни олиб, унга наридан-бери кўз югуртиб чиқди. Бу ўша лорд Винтер хабар қилган фармоннинг ўзилигига амин бўлгач, уни столга қўйди ва ўз имзосини чекишга чоғланиб патни қўлига олди.

– Афу этгайсиз, милорд, – герсогни тўхтатиб туриб деди Фельтон, – лекин Шарлотта Баксон бу ёш жувоннинг ҳақиқий исми эмаслиги сиз зоти олийларига маълумми?

– Ҳа, тақсир, бу менга маълум, – жавоб берди герсог ва патни сиёҳга ботириб олди.

– Демак, зоти олийлари унинг ҳақиқий исмини биларканлар-да?

– Ҳа, уни биламан.

Герсог патни қоғозга олиб борди. Фельтоннинг ранги ўчиб кетди.

– Унинг ҳақиқий исмини била туриб, сиз барибир қўл қўяверасизми, зоти олийлари?

– Албатта, сира ўйланиб ҳам турмайман.

– Ақлим бовар қилмайдики, – борган сари қўпол ва кескинроқ қилиб гапида давом этди Фельтон, – гап леди Винтер хусусида кетаётгани сиз зоти олийларига маълум бўлса…

– Менга бу жуда яхши маълум, лекин мен буни сиз қаёқдан билишингиз мумкин деб ҳайронман?

– Ҳали виждонингиз чидаб бу фармонга қўл қўяверасизми, зоти олийлари?

Бэкингем йигитга такаббурона қараб қўйди:

– Бироқ, тақсир, сиз менга ажабтовур саволларни таклиф қилаётирсиз, мен ҳам жавоб бериб сизга жуда риоя қилаётирман.

– Жавоб беринг, зоти олийлари, – деди Фельтон, – вазият балким сиз хаёл қилаётганингиздан анча жиддийроқдир.

Бэкингем йигит лорд Винтернинг топшириғи билан келган ҳолда албатта унинг номидан гапиряпти деб қарор қилди-да, юмшади.

– Виждоним чидаб, – таъкидлади у, – мен сингари баронга ҳам леди Винтернинг жуда катта жиноятчилиги ва унинг жазосини сургун билан чегараламоқ қарийб унинг гуноҳидан ўтиш билан бараварлиги маълум.

Герсог патни қоғозга тегизди.

– Сиз бу фармонга имзо чекмайсиз, милорд! – герсог томонга бир қадам ташлаб хитоб қилди Фельтон.

– Мен бу фармонга имзо чекмайманми? – таажжубланди Бэкингем. – Нега экан?

– Негаки сиз ўз юрагингизга бир қулоқ солиб кўрасиз-да, миледига инсоф қиласиз.

– Инсоф унинг Тайбернга жўнатилишини тақозо қилган бўлурди. Миледи – беномус аёл.

– Зоти олийлари, миледи – фаришта, сиз буни яхши биласиз, мен ҳам унинг озод этишни илтимос қиламан.

– Сиз ўзи ақлдан озибсизми дейман! Мен билан бу тарзда гаплашишга қандай журъат қилдингиз?

– Мени афу этгайсиз, милорд, мен ўзим эплаганча гапиряпман, мен ўзимни босишга ҳаракат қиляпман. Бироқ нима қилмоқчи бўлаётганингизни бир ўйлаб кўринг; милорд, ҳаддингиздан ошаверманг!

– Нима?.. Илоё парвардигор кечирсин мени! – қичқириб юборди Бэкингем. – У менга сиёсат қилаётганга ўхшаб қолди!

– Йўқ, милорд, мен ҳали сиздан илтимос қилиб турибман ва айтаяпманки: паймонангиз тўлиши учун бир қатра кифоя қилади, битта арзимаган гуноҳ бутун жиноятларига қарамасдан парвардигор асраб келган кишининг бошига бало бўлиши мумкин.

– Жаноб Фельтон, марҳамат қилиб бу ердан чиқиб кетинг ва зудлик билан қамоққа жўнанг, – амр қилди Бэкингем.

– Марҳамат қилиб гапимни охиригача тингланг, милорд. Сиз бу ёш қизни алдаб қўлга туширгансиз, сиз уни ёмон хўрлагансиз, унинг номусини тўккансиз. Унга қилган ёмонлигингизни ювиб ташланг, қўйиб беринг у бехавотир жўнаб кетсин, мен ҳам сиздан бўлак ҳеч нима талаб қилмайман.

– Ҳеч нима талаб қилмайсиз? – Фельтонга оғзи очилиб қараб қолиб ва ҳар сўзига урғу бериб гапирди Бэкингем.

– Милорд, – ўзи гапиргани сайин тобора руҳланиб гапида давом этди Фельтон. – Эҳтиёт бўлинг, милорд, бедодликларингиз бутун Англиянинг жонига тегди. Сиз қирол ҳокимиятини қарийб босиб олиб, уни суиистеъмол қилдингиз. Милорд, сиздан одамлар ҳам, худо ҳам безор! Кейинчалик жазонгизни худо берар, мен бўлсам бугун адабингизни бераман.

– Буниси энди қуюшқондан ортиқ! – бақирди Бэкингем ва эшик сари қадам босди.

Фельтон унинг йўлини тўсди.

– Ҳокисорона ўтинаман сиздан, леди Винтерни озод этиш ҳақидаги фармонга қўл қўйиб беринг. Хотирга олинг, сиз бадном қилган аёл бу.

– Қани туёғингизни шиқиллатинг, тақсир! Ёким мен посбонларни чақираман-да, сизни кишанга солиб қўйишни буюраман.

– Сиз ҳеч кимни чақирмайсиз, – кумуш нақшли стол устида турган қўнғироқ билан герсогнинг ўртасига туриб олиб деди Фельтон, – эҳтиёт бўлинг, милорд, сиз энди худонинг қўлидасиз.

– Иблиснинг қўлида, шундай демоқчисиз-да! – қўшни хонадаги одамларнинг диққатини жалб қилмоқ учун овозини кўтариб, лекин ҳали дангал ёрдамга чақирмасдан қичқирди Бэкингем.

– Қўл қўйинг, милорд, леди Винтернинг озод этиш ҳақидаги фармонга қўл қўйинг! – деб герсогга қоғоз узатиб гапида туриб олди Фельтон.

– Менга гапингизни ўтказмоқчи бўляпсизми? Сиз мени калака қиляпсиз-ку!.. Ҳой, Патрик!

– Қўл қўйинг, милорд!

– Минбаъд!

– Минбаъд денг?

– Ким бор? – қичқирди герсог ва қиличига ёпишди.

Лекин Фельтон уни яланғочлашга фурсат бермади: у миледи ўзига урган пичоқни яланғочлади-да, бир сапчиб герсогга ташланди.

Шу пайт кабинетга Патрик кириб келди-да, деди:

– Милорд, Франциядан мактуб!

– Францияданми? – оламдаги жамики нарсани хаёлдан чиқариб ва ёлғиз бу мактуб кимданлиги ҳақида ўйлаб хитоб қилди Бэкингем.

Фельтон шу дамдан фойдаланди-ю, унинг биқинига пичоқни нақ сопигача санчиб қўйди.

– Хаҳ, сотқин! – қичқирди Бэкингем. – Бошимни единг-а!

– Қотиллик!.. – бўкириб юборди Патрик.

Фельтон яшириниш пайида атрофга аланглаб олди-да, эшикнинг очиқ турганини кўриб Ларошел вакиллари кутиб турган қўшни залга отилди, ундан ғизиллаб чопиб ўтди-да, ўзини зинапояга урди, лекин биринчи зинадаёқ у лорд Винтерга тўқишиб кетди. Фельтоннинг ўлимтик ранги-рўйини, унинг олазарак кўзларини қўл ва юзидаги қон доғларини кўриб, лорд Винтер унинг гирибонидан тутди-да, ҳайқирди:

– Мен буни билган эдим! Мен фаҳмлаб қолдим, лекин, ҳайҳот, бир зум кеч фаҳмладим! О мен, бадбахт! Бадбахт!..

Фельтон сира қаршилик қилмади. Лорд Винтер буюрган посбонлар кейинги фармойишларга мунтазирликда Фельтонни денгиз тарафга чиққан чоғроқ равонга элтиб қўйишди, ўзи бўлса Бэкингем кабинетига ошиқди.

Герсогнинг бақириғига ва Патрикнинг чақириғига кенг даҳлизда Фельтонга йўлиққан киши югуриб кабинетга кирди.

Герсог диванда ётар ва талвасада жароҳатини ғижимларди.

– Ла Порт, – сўниб бораётган овоз билан сўради герсог, – Ла Порт, сен унинг ҳузуриданми?

– Ҳа, зоти олийлари, – деб жавоб берди Анна Австрийскаянинг содиқ хизматкори, – лекин кеч келибман, шекилли.

– Секинроқ Ла Порт, бизни эшитиб қолишлари мумкин… Патрик, ҳеч кимни киргизманг… Уф, у менга айттириб юборган гапларни билмай кетаман энди! Ё раббий, мен жон беряпман!